Kiedy nasze osiedla stały się Wrocławiem

Brochów (niem. Bracke, Brockau, Prochów (1945), Prochowo, Brochowo) – osiedle w południowo-wschodniej części Wrocławia, w byłej dzielnicy Krzyki. W latach 1939–1950 samodzielne miasto. Pierwsze wzmianki o Brochowie pochodzą z roku 1193. Przez ponad 600 lat Brochów był własnością augustianów (kanoników regularnych) do 1810 r. Po augustianach pozostał do dziś jeden z najstarszych wrocławskich parków. 22 maja 1842 r. nastąpiło otwarcie pierwszego odcinka kolei Górnośląskiej na linii Wrocław (Brochów) – Oława; było to pierwsze połączenie kolejowe na terenach dzisiejszej Polski. Od tego czasu liczba mieszkańców zaczęła znacznie wzrastać. W ciągu kilku lat liczba ludności wzrosła ponad 20-krotnie – ze 167 pod koniec XVIII w. do niemal 3700 pod koniec XIX w. Na początku XX w. było to już osiedle miejskie, mające od 1908 r. ratusz. W latach 1911–1913 wybudowano szkołę ludową (obecny stary budynek Szpitala im. Falkiewicza), szkołę średnią, pocztę, posterunek policji i straży pożarnej. W 1911 r. wzniesiono obydwa kościoły parafialne – ewangelicki (rozebrany ok. roku 1949) oraz katolicki. Osiedle posiadało od 1901 r. wodociąg i kanalizację. W latach 1912–1913 Wrocław z Brochowem połączył pierwszy na ziemiach dzisiejszej Polski i pierwszy w Europie Wschodniej prototypowy trolejbus (tzw. Bezszynowa Kolej Brochowska). W latach 1899–1913 powstała zasadnicza zabudowa osiedla kolejarskiego, obecnego do dziś przy ulicach Chińskiej i Birmańskiej. Ponad 15 procent ludności osiedla stanowili Polacy z Górnego Śląska i Wielkopolski. Większość z nich wywędrowała później do zachodnich Niemiec lub po 1919 r. wróciła do Polski i ich udział w okresie międzywojennym zmniejszył się o ok. połowę. Z dniem 1 czerwca 1939 roku Brochów uzyskał prawa miejskie. Podczas II wojny światowej znajdował się w Brochowie fabryczny obóz pracy przymusowej, w którym przebywało około stu Polaków pracujących na kolei. Zdobycie Brochowa przez wojska radzieckie w czasie II wojny światowej nastąpiło 19 lutego 1945 r. Miasto przejęła polska administracja, początkowo używając nazwy Broków lub Prochów, w maju 1946 urzędowo zatwierdzono obecną nazwę. W ślad za nią przybyli pierwsi polscy repatrianci. Z początkiem sierpnia 1945 r. Brochów zamieszkiwało już ponad 2000 osób i do momentu włączenia do Wrocławia był największym miastem powiatu wrocławskiego. W 1946 przewieziona została do Wrocławia Panorama Racławicka, gdzie przez dwa lata przeleżała w magazynie kolejowym Brochowa, w dawnym budynku teatru ludowego przy ul. Chińskiej, gdzie od połowy lat 50. przez kolejne 20 lat funkcjonowało kino Sygnał. Po II wojnie światowej pierwszym burmistrzem Brochowa został Józef Piętka, a ostatnim (przed przyłączeniem do Wrocławia) był Antoni Szewczyński. Brochów został przyłączony do Wrocławia 1 stycznia 1951.