Odkrywamy Wrocław: Dworzec Świebodzki

W odległości ośmiuset metrów od Rynku znajduje się piękny i od ponad dwudziestu lat nieużywany dworzec, nazwany tak od pierwszej miejscowości docelowej – Świebodzic (Freiburg in Schlesien) – do której kursowały pociągi od 1843 roku.

Wybudowany w 1842 roku w stylu późnoklasycystycznym według projektu inż. Cochiusa, został gruntownie przebudowany i rozbudowany w latach 1868-74 przez architektów berlińskich – W. Kyllmana i A. Heydena, zwycięzców rozpisanego w tym celu konkursu. Autorem przebudowy fasady i wystroju wnętrz był Karl Lüdecke. Z niewyróżniającego się kompleksu parterowych i dwukondygnacyjnych budynków przekształcił się Dworzec Świebodzki w elegancki gmach nawiązujący w swej formie do włoskiego renesansu w klimacie Państwowej Wyższej Szkoły Sztuk Pięknych w Paryżu.

Od 1853 roku z Dworca Świebodzkiego kursowały już pociągi do Wałbrzycha, po 1867 – do Jeleniej Góry. Towarzystwo Kolei Żelaznej Wrocławsko-Świdnicko-Świebodzickiej, będące właścicielem linii Wrocław-Świebodzice, w 1856 roku wybudowało tory łączące tę linię węzłem w Jaworzynie Śląskiej z linią Kolei Dolnośląsko-Marchijskiej (Wrocław-Berlin) z węzłem w Legnicy. W ten sposób powstawała „Nadodrzanka” czyli linia nadodrzańska (nr 273), która docelowo miała łączyć Wrocław ze Szczecinem.

Pierwotnie linia zaczynała się w Legnicy, dopiero w 1874 połączono ją z Wrocławiem, a 15 maja 1877 roku oddano do użytku ostatni odcinek tej linii – docierający do Stettin-Breslauer Bahnhof (Dworca Wrocławskiego w Szczecinie), który początkowo nazywał się Stettin-Breslau-Freiburger Bahnhof.

O pięknie ukończonego budynku dworca stanowi zarówno interesująca forma architektoniczna, której najciekawszym elementem jest wysunięta w stronę placu Orląt Lwowskich część frontowa budynku, jak i dekoracja rzeźbiarska o bogatej gamie motywów i symboli, łącząca elementy antyczne ze współczesnymi.

Wejście główne nawiązuje formą do łuku triumfalnego, za którym znajduje się hol w kształcie rotundy, poprzedzonej kolumnadą w porządku jońskim. Płycizny po obu stronach łuku wypełniają wykonane w piaskowcu herby Wrocławia i Szczecina, symbolizujące linię nadodrzańską. Oprócz tego nad wejściem głównym, przy zegarze, znalazły się alegoryczne rzeźby Pomeranii i Silesii z herbami obu prowincji i ich stolic. Natomiast na łukach wejścia północnego umieszczono alegorie Merkurego i Industrii oraz nawiązania do śląskiego górnictwa i pomorskiego transportu morskiego.

Powojenne lata Dworca Świebodzkiego, to jego stopniowy upadek funkcjonalny i estetyczny. Całkowite wstrzymanie ruchu pociągów nastąpiło w roku 1990. W budynkach dworcowych ulokowały się rozmaite instytucje – od klubu nocnego w holu, poprzez targowisko na peronach i torowisku, banki, szkoły, biura i sklepy w pomieszczeniach administracyjnych, aż po małą scenę Teatru Polskiego (Scena na Świebodzkim) w zachodnim skrzydle.

Niszczejący zespół budynków dworcowych i zdegradowana okolica (szczególnie na południowy-zachód od dworca) nie zachęcają do spacerów w tym rejonie. Na okolicznych terenach kolejowych funkcjonują obecnie składy węgla, punkty skupu, w licznych magazynach różnego rodzaju hurtownie, składy materiałów i targowiska niedzielne (np. giełda elektroniczna). Większość torów została już dawno rozebrana, a dla ruchu towarowego wykorzystywanych jest zaledwie kilka bocznic.

Jeśli chcielibyście poczytać i zobaczyć jak mógłby wyglądać Dworzec Świebodzki wraz z okolicą po gruntownych przekształceniach przestrzennych, własnościowych i urbanistycznych, zapraszam do lektury strony www.centrumswiebodzkie.pl – opracowania przygotowanego przez Tomasza Korolkiewicza i Towarzystwo Upiększania Miasta Wrocławia ponad 3 lata temu.

----------------

W cyklu Odkrywamy Wrocław pisaliśmy o miejscach takich jak: WUWA, Arsenał, Uniwersytet Wrocławski, Ogród Botaniczny, nasyp kolejowy przy ul. Bogusławskiego i Nasypowej, Ogród Japoński, nasz własny plac Gwiazdy, o pomyśle budowy wieżowców zamiast Sukiennic w Rynku, legendarnych barach mlecznych, kampusie Politechniki, wzgórzu Bendera, Poltegorze, trzech wrocławskich lotniskach, o ulicy Szewskiej, początkach miasta, wrocławskim Manhattanie, ogrodach Ossolineum, młynie św. Klary, Solpolu... i wielu, wielu innych.

Wszystkie teksty z naszego cyklu znajdziecie w specjalnej zakładce.

Zapraszamy Was do współpracy przy jego tworzeniu. Piszcie do nas maile z propozycjami miejsc.