Dla czytelników „wstęp wzbroniony”. W Ossolineum zajrzeliśmy do niedostępnych miejsc

Większość potężnego księgozbioru Zakładu Narodowego im. Ossolińskich przy ul. Szewskiej 37 znajduje się za drzwiami „wstęp wzbroniony”. Do magazynów Ossolineum czytelnik nie wejdzie, ale my tam zajrzeliśmy. Same regały również robią wrażenie – to mobilne konstrukcje przesuwane po szynach, dzięki czemu w jednym budynku można zmieścić znacznie więcej książek niż w tradycyjnej bibliotece. Każdy tom ma swoją sygnaturę, czyli unikalny numer, który pozwala pracownikom zlokalizować go w gęsto zabudowanej przestrzeni magazynu.

KLIKNIJ I ZOBACZ ZDJĘCIA

Tu się nie wypożycza do domu

W przeciwieństwie do klasycznych bibliotek publicznych, zbiory Ossolineum są dostępne wyłącznie na miejscu. Książek nie wolno wynosić poza budynek – wyjątek stanowią tylko pracownicy, którzy mogą wypożyczyć wybrane pozycje do celów naukowych.

- Każdy chcący skorzystać z wypożyczenia, zamawia książkę poprzez katalog elektroniczny i tradycyjne rewersy. Rewers to specjalna karteczka, która jest drukowana przez pracownika i wkładana w miejsce wypożyczanej pozycji. Rewers zostaje podpisany i zostaje w bibliotece jako dowód udostępnienia, co pozwala kontrolować, gdzie w danej chwili znajduje się książka - mówi nam Dorota Jońska-Amanowicz, kierownik działu udostępniania i przechowywania nowych druków zwartych.

Z książek korzysta się w czytelni albo w specjalnej strefie czytelniczej. W wolnym dostępie znajduje się tylko niewielki fragment całego zbioru – około 8 tysięcy podstawowych i najpopularniejszych pozycji. Reszta „żyje” w systemie elektronicznym i w magazynach, gdzie wstęp mają wyłącznie upoważnieni pracownicy.

Czytelnia z tradycją i mikrofilmami

Czytelnia Ossolineum to połączenie historii z nowoczesnością. Biurka z lampkami, dostęp do prądu i Internetu pozwalają na komfortową pracę, a tuż obok działa czytelnia mikrofilmów, w której można korzystać ze specjalnych form utrwalania dokumentów. To ważne przy ochronie najcenniejszych i najdelikatniejszych materiałów, których oryginały nie powinny zbyt często opuszczać magazynów.

W budynku wciąż funkcjonuje również tradycyjny katalog kartkowy. To od niego zaczyna się przygoda z wieloma starszymi woluminami, których jeszcze nie przeniesiono do systemu elektronicznego.

26 lat pracy i dopiero początek

Od lat w Ossolineum trwa żmudny proces tzw. retrokonwersji, czyli ponownego opracowywania i katalogowania książek zgodnie ze współczesnymi standardami bibliotecznymi. Chodzi o to, by pozycje opisane do tej pory tylko w katalogu kartkowym znalazły się także w katalogu elektronicznym.

Każda książka, która istnieje tylko „na fiszce”, a zostanie choć raz wypożyczona, trafia automatycznie do systemu komputerowego. Dzięki temu kolejne wypożyczenia odbywają się już elektronicznie. Mimo że prace trwają około 26 lat, udało się opracować jedynie ok. 10 - 15 procent zbioru. Skala zadania pokazuje, jak ogromne jest archiwum, które kryją magazyny Ossolineum.

Dwa wieki historii pod jednym dachem

Fundacja Zakład Narodowy im. Ossolińskich to instytucja z ponad dwustuletnią tradycją. Założona w 1817 roku przez Józefa Maksymiliana Ossolińskiego, początkowo działała we Lwowie. Z czasem, m.in. dzięki współpracy z księciem Henrykiem Lubomirskim i powstaniu Muzeum Lubomirskich, zgromadziła jedną z najważniejszych w kraju kolekcji sztuki, pamiątek historycznych i zbiorów bibliotecznych z zakresu humanistyki.

Dziś zbiory ossolińskie to ponad dwa miliony jednostek – od książek, czasopism, rękopisów i starych druków, przez mapy, ryciny, medale i plakaty, aż po zbiory mikroformowe i zasoby cyfrowe. Większość znajduje się właśnie przy Szewskiej 37.