Ten wrocławski pomnik Amerykanie uznali za jedno z najbardziej niezwykłych miejsc na świecie. A czekał 28 lat w muzeum

Niektórym kojarzył się z okupacyjną rzeczywistością, innym z szarą codziennością PRL-u lub wędrówką Kresowian na Dolny Śląsk. A ponieważ jest replikę instalacji powstałej w nocy z 12 na 13 lutego 1977 r. przy zbiegu ulic Mazowieckiej i Świętokrzyskiej w Warszawie, to po latach uznano, że była to zapowiedź stanu wojennego… Pomnik Anonimowego Przechodnia Jerzego Kaliny odsłonięto w nocy, w rocznicę wybuchu stanu wojennego, z 12 na 13 grudnia 2005 roku w sercu Wrocławia przy zbiegu ulic Świdnickiej i Piłsudskiego.

To niewątpliwie najsłynniejszy wrocławski pomnik na świecie. Znalazł się on bowiem na 25. piątym miejscu w rankingu najbardziej kreatywnych pomników świata prestiżowego magazynu „Arch20”. Amerykańska filia agencji turystycznej Budget Travel uznała go za jedno z najbardziej niezwykłych miejsc na globie, które koniecznie trzeba zobaczyć. Natomiast w 2011 r. znalazł się na liście 15 najpopularniejszych miejsc w Polsce wyłonionych przez redakcję „Newsweek Polska”, która nazwała go „najbardziej spektakularnym pomnikiem Wrocławia”.

Jak wyjaśnia Magdalena Szafkowska  z Muzeum Narodowego we Wrocławiu, na kompozycję Jerzego Kaliny składa się 14 odlanych w brązie figur o naturalnych proporcjach, przedstawiających zwykłych ludzi, w codziennych ubraniach, z codziennym rekwizytami.

Kompozycja wygląda tak, jakby pasażerowie znaleźli się ruchliwym punkcie miasta, schodzili do przejścia podziemnego i wychodzili z niego po drugiej stronie ulicy.

Badaczka przypomina, że stanowią one niemal replikę instalacji Przejście autorstwa Kaliny powstałej w nocy z 12 na 13 lutego 1977 r. przy zbiegu ulic Mazowieckiej i Świętokrzyskiej w Warszawie na potrzeby programu telewizyjnego Vox Populi, stawiającego pytanie o to, co tak naprawdę jest sztuką.

Wtedy grupa rzeźb wykonanych ze sklepowych manekinów, rozwieszonych na nich zwykłych ubrań oraz szarej masy papierowej miała stać tylko przez jeden dzień. Przetrwała tydzień z uwagi na przeciągające się zdjęcia filmowe do programu.

Po zdemontowaniu ta niezwykła grupa rzeźbiarska znalazła miejsce w zbiorach Muzeum Narodowego we Wrocławiu. Obecnie jest prezentowana w Pawilonie Czterech Kopuł.