Gdyby nie przypadkowy nalot, ten pałac mógłby być jednym z najpiękniejszym na Dolnym Śląsku

Na wzgórzu Gościszowa istniał średniowieczny gród już w XIV wieku. Obecny pałac wzniesiono ponad 200 lat później. W 1603 roku Caspar von Warnsdorff rozbudował dawną warownię w stylu renesansowym i przez kolejne dwa wieki pozostawała w posiadaniu jego rodziny. To była postać nietuzinkowa, jak na tamte czasy. Właściciel pałacu był uczonym, prawnikiem i mecenasem sztuki. Korespondował z Mikołajem Kopernikiem i znał uczonych oraz poetów. W stworzonej przez niego bibliotece, która nie przetrwała do współczesnych czasów znajdowały się, m.in. rękopisy prawa rzymskiego, przyrządy medyczne oraz astronomiczne, a także listy z najwybitniejszymi postaciami renesansu. 

Do 1945 roku posiadłość należała potomkini rodziny von Löbenstein i wyglądała zjawiskowo. Rezydencję otaczała fosa, a publikację o niej można było znaleźć w prasie. Gdyby nie wydarzenia z 3 marca 1945 roku, kiedy w wyniku przypadkowego nalotu wojsk niemieckich, pałac stanął w płomieniach, to moglibyśmy mieć na swoim terenie wyjątkowy obiekt. Nieszczęsne bombardowanie sprawiło, że zniszczeniu uległy nie tylko budynki, ale również cenne zbiory biblioteczne i dzieła sztuki. 

Zrujnowany pałac w Gościszowie, fot. Katarzyna Suchecka

Jak można się łatwo domyślić, po pożarze miejsce zostało doszczętnie zrabowane. Na początku przez stacjonujące tu wojska radzieckie, a później przez lokalnych złodziejaszków. W latach 60. ubiegłego wieku pojawiły się szumne zapowiedzi odbudowy pałacu, ale nigdy nie doczekały się realizacji. Kilkanaście lat temu skradziono jedne z ostatnich cennych zabytków - portal wejściowy i część pozostałych rzeźb. Dziś teren dawnej perełki architektonicznej porastają drzewa i krzewy, a na ziemi walają się śmieci. Trudno uwierzyć, że ten zabytek spotkał tak smutny los, bo to, co z niego zostało nadal robi imponujące wrażenie i oczami wyobraźni można zobaczyć dawny splendor rezydencji. 

Na miejscu jest sporo krzewów i samosiejek, fot. Katarzyna Suchecka

W górnej części wsi znajdują się ruiny jeszcze jednego zabytku, czyli XVI-wiecznego dworu. Sam budynek był wielokrotnie przebudowywany, a w jego sąsiedztwie dawniej znajdował się rozległy park, który dziś jest zupełnie zapomniany i zarośnięty. Nad wejściem do pałacu był umieszczony herb właścicieli, który prawdopodobnie już po wojnie stał się łupem złodziei. 

W czasach świetności Gościszowa w majątku hodowano konie rasy śląskiej oraz owce. Po 1945 roku dwór, podobnie jak wspomniany wyżej pałac, uległ zniszczeniu. Dziś pozostały po nim jedynie malownicze ruiny, z których można oglądać panoramę całej miejscowości. To idealne miejsce na spacer.

Pałac w Gościszowie, choć jest wyjątkowy to nie jest wyjątkiem. Na Dolnym Śląsku znajduje się wciąż wiele obiektów, które podzieliły jego los. Niektóre z nich znajdują się w prywatnych rękach, a prawo jest skonstruowane tak, że ich właścicieli nie udaje się pociągnąć do odpowiedzialności za liczne zaniedbania.

W niedalekiej odległości Gościszowa znajduje się, m.in. eklektyczny pałac w Kościelnikach Górnych, który od lat ulega powolnej agonii. Podobnie jest z pałacem w Żarskiej Wsi. Prywatny inwestor nabył go w latach 90., a sam obiekt nie jest ani remontowany, ani zabezpieczony przed działaniem wandali. Warte uwagi są także ruiny średniowiecznego zamku w Warcie Bolesławieckiej oraz pałacu w Uboczu.