Podróż po Europie w trakcie Nocy Literatury [LISTA KSIĄŻEK]

Wyprawa ze Lwowa do Stambułu z Olgą Tokarczuk; eskapada do Barcelony i Lizbony według wskazówek Jurija Andruchowycza; Skandynawia widziana oczami Karla Ove Knausgårda; w końcu - podróż palcem po mapie z Michelem Houellebecqiem. Ogłoszono tytuły 10 książek, składających się na program tegorocznej edycji Europejskiej Nocy Literatury.

Europejska Noc Literatury to organizowane w różnych miastach kontynentu święto czytelników, którzy tego wieczoru usłyszeć mogą prozę w interpretacjach twórców kultury, a przy okazji odwiedzić przestrzenie miasta, które często na co dzień nie są dostępne dla zwiedzających.

9. edycja Europejskiej Nocy Literatury we Wrocławiu odbędzie się 29 sierpnia w okolicach ronda Powstańców Śląskich. Kuratorem wydarzenia jest w tym roku dziennikarz literacki i pisarz Max Cegielski. To właśnie on jest autorem koncepcji tematycznej Europejskiej Nocy Literatury 2020, która odbędzie się pod hasłem „Podróż”.

Kluczem doboru tekstów nie będzie ani ich gatunek (powieść czy reportaż), ani data wydania (w programie pojawią się zarówno nowości, jak i literackie klasyki) – zamiast tego wybrane książki połączy motyw szeroko pojętej podróży, przemieszczania się, spaceru i wyprawy, zmiany miejsca pobytu, emigracji, ucieczki, turystyki, komunikacji.

– Kluczem doboru nie jest data powstania książki, ani to czy możemy włożyć ją do szufladki z napisem „fiction” czy „non fiction”. Nie chodzi o wybór znanych bestsellerów, czy odwrotnie, niszowych, ambitnych narracji – wyjaśnia koncepcję programową Max Cegielski. – Wybrałem różnorodne teksty, w których bohaterowie bądź autorzy, narratorzy są w ruchu, przyglądają się uważnie mapom, otoczeniu, podróżują i filozofują, starają się zrozumieć świat. Czytane fragmenty ułożą się w mapę zakątków, dziejów i gatunków literackich Europy.

10 książek, 10 wypraw

Podróż zaczynie się z klasyką powieści: wraz z Hansem Castorpem, bohaterem powieści Tomasza Manna „Czarodziejska góra”, uczestnicy wydarzenia ruszą do serca Europy, w Alpy. Następnie przemieszczą się na krańce kontynentu. Ich przewodnikami będą: Kapka Kassabova i jej reportaż „Granica. Na krawędzi Europy” – o kurdyjskim małżeństwie, które w poszukiwaniu pokoju ląduje na Bałkanach; Jurij Andruchowycz, z którego „Leksykonem miast intymnych” uczestnicy wydarzenia przeprawią się z ze wschodnich granic Europy (Ukrainy) na jej zachodnie flanki (do Hiszpanii i Portugalii); wreszcie Sylvain Tesson, który tworząc „Lato z Homerem” zamieszkał na greckiej wysepce, by poczuć na własnej skórze wpływ geografii na podstawowe dla kultury Europy dzieła.

Przez pogranicze, zarówno geograficzne, jak i kulturowe podróżują także bohaterowie powieści „Księgi Jakubowe” Olgi Tokarczuk. Polska noblistka zabiera czytelników na granice gatunków literackich oraz dawnej Rzeczpospolitej, rzeczywistości i metafizyki – zgodnie z podtytułem: „Wielka podróż przez siedem granic, pięć języków i trzy duże religie, nie licząc tych małych”. Wskrzeszone przez autorkę zapomniane, zatarte dukty przemierza także Robert MacFarlane: w eseistyczno-przyrodniczo-historycznej książce „Szlaki. Opowieści o wędrówkach” opisuje krajobraz, tłumaczy geologię i idzie na piechotę zapominanymi traktami.

W programie ENL-u znajdzie się i pozycja, która zamiast na konkretnym punkcie topograficznym skupiać się będzie na samej mapie: bohater powieści Michela Houellebecqa „Mapa i terytorium”, Jed Martin, robi karierę artystyczną fotografując właśnie rozmaite plany. To prowadzi uczestników wydarzenia do najbardziej współczesnych zjawisk opisanych przez Jennie Dielemans w „Witajcie w raju. Reportaże o przemyśle turystycznym” – dzięki szwedzkiej dziennikarce dowiemy się, skąd właściwie wzięła się idea wakacji i kiedy podróż stała się urlopem, wytchnieniem od codziennych obowiązków. Zanim wojaże stały się towarem, miały być jednak edukacyjną i romantyczną inspiracją, dlatego uczestnicy odwiedzą Włochy widziane oczami Mary Shelley, jednej z bohaterek biograficznej prozy na skrzyżowaniu gatunków – „Buntowniczki” autorstwa Charlotte Gordon, która potrafiła wczuć się w XIX-wiecznego ducha i historię emancypacji kobiet. Wreszcie, podróże mogą być bliskie i dalekie, jak w „Mojej walce”, gdzie Karl Ove Knausgård doznaje objawienia w podmiejskim pociągu.