Wrocławscy aktywiści apelują: ratujmy zabytki nie tylko w Krakowie [INFOGRAFIKA]

W listopadzie ubiegłego roku kilkanaście organizacji społecznych z całego kraju, na czele z Towarzystwem Upiększania Miasta Wrocławia, wystosowało apel o sprawiedliwy podział funduszy na ochronę zabytków w Polsce. Teraz autorzy inicjatywy nieco zmodyfikowali swoje postulaty. Chcą przede wszystkim przekształcenia Narodowego Funduszu Rewaloryzacji Zabytków Krakowa w dwa nowe fundusze: Fundusz Pomników Historii i Obiektów z Listy Światowego Dziedzictwa UNESCO (chroniący zabytki najcenniejsze) oraz Pogotowie Konserwatorskie (zabezpieczające zabytki zagrożone).

Jak tłumaczy Marek Karabon z Towarzystwa Upiększania Miasta Wrocławia - koordynator inicjatywy, w oryginalnym apelu zwracano uwagę, że Społeczny Komitet Odnowy Zabytków Krakowa, za pośrednictwem Narodowego Funduszu Rewaloryzacji Zabytków Krakowa, od blisko 30 lat korzysta ze znacznych środków pochodzących z budżetu Państwa (ok. 40 mln złotych rocznie), podczas gdy na organizowany przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego konkurs dotacji na ochronę zabytków w pozostałych częściach kraju przeznacza się zdecydowanie zbyt niskie fundusze, bo około 80 mln złotych rocznie.

- To właśnie dzięki tej uprzywilejowanej pozycji zabytki Krakowa są w tak dobrym stanie, szczególnie w porównaniu z setkami niszczejących pałaców, kościołów i kamienic w małych miastach i wsiach. W związku z tym postulowaliśmy likwidację NFRZK i przesunięcie jego budżetu do puli konkursu ogólnopolskiego, aby podział dotacji na ochronę obiektów zabytkowych w całym kraju zależał od ich wartości naukowej, artystycznej i historycznej oraz stanu technicznego, a nie lokalizacji - tłumaczy Marek Karabon.

Po odbyciu serii rozmów (m.in. z Ministrem Kultury i Dziedzictwa Narodowego Bogdanem Zdrojewskim, Generalnym Konserwatorem Zabytków Piotrem Żuchowskim oraz licznymi konserwatorami, właścicielami obiektów zabytkowych i działaczami organizacji chroniących dziedzictwo), autorzy inicjatywy wypracowali zmodyfikowany zestaw rekomendacji.

- Po pierwsze, postulujemy przesunięcie NFRZK z Kancelarii Prezydenta RP do Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, tak aby całość centralnych środków przeznaczanych na ochronę dziedzictwa skupiona była w odpowiedzialnym za tę dziedzinę ministerstwie – zgodnie z sugestią Najwyższej Izby Kontroli, która zakwestionowała słuszność umiejscowienia Funduszu w strukturach Kancelarii Prezydenta i zasugerowała zmianę obecnego modelu - podkreśla Marek Karabon.

Autorzy całego przedsięwzięcia chcą też przekształcenia NFRZK w Fundusz Pomników Historii i Obiektów z Listy Światowego Dziedzictwa UNESCO, tak aby swoim zasięgiem objął nie tylko Kraków, ale także wszystkie inne najcenniejsze zabytki znajdujące się w Polsce.

- Uważamy, ze zasługują na to przede wszystkim obiekty wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO oraz Pomniki Historii - dodaje Marek Karabon.

Pomysłodawcy chcą też utworzenia centralnego Pogotowia Konserwatorskiego, którego zadaniem, we współpracy z Wojewódzkimi Konserwatorami Zabytków oraz Narodowym Instytutem Dziedzictwa, byłoby zabezpieczanie krytycznie zagrożonych obiektów zabytkowych.

- Równocześnie, proponujemy pozostawienie dotychczasowego programu MKiDN „Ochrona Zabytków” bez zmian, zajmującego się jednakże już jedynie zabytkami nie objętymi przez pierwszy fundusz - dopowiada Marek Karabon.

Autorzy inicjatywy tłumaczą, że dzięki proponowanym rozwiązaniom możliwe będzie zapewnienie kompleksowej opieki trzem grupom obiektów zabytkowych – najcenniejszym, zagrożonym oraz pozostałym.

Wnioskują też o zasilenie Funduszu Pomników Historii i Obiektów Światowego Dziedzictwa UNESCO dodatkowymi środkami w wysokości 100 mln złotych rocznie pochodzącymi z wewnętrznych przesunięć w budżecie MKiDN, tak aby łączna kwota wydatków na ochronę zabytków wzrosła z obecnych 120 mln do 220 mln złotych rocznie – co, jak podkreślają, dalej stanowiłoby łącznie jedynie 7.4% budżetu ministerstwa w 2013 roku.