RPO: władze Wrocławia naruszają prawa właścicieli i lokatorów mieszkań

"Prawa właścicieli oraz lokatorów mieszkań są naruszane wskutek nieprawidłowych działań władz Wrocławia w ciągu wielu lat" - pisze Rzecznik Praw Obywatelskich do prezydenta Wrocławia, domagając się podjęcia szybkich kroków naprawczych.

Rzecznik praw obywatelskich Adam Bodnar napisał do prezydenta Jacka Sutryka w sprawie błędów w polityce mieszkaniowej we Wrocławiu. Przypomniał mu, że na gminie spoczywa obowiązek doprowadzenia do niezwłocznego uregulowania sytuacji prawnej nieruchomości oraz właścicieli lokali w celu zapobieżenia dalszego łamania praw człowieka i obywatela. "Nie do pogodzenia z zasadami demokratycznego państwa prawnego są bowiem sytuacje, w których prawa właścicieli oraz lokatorów naruszane są wskutek nieudolnych działań organu administracji publicznej" - pisze RPO.

O pomoc prosili mieszkańcy

Biuro Pełnomocnika Terenowego Rzecznika Praw Obywatelskich we Wrocławiu informuje, że postępowanie wyjaśniające nieuregulowaną sytuację prawną nieruchomości w mieście prowadzi już od kilkulastu lat.

"Obywatele wielokrotnie prosili RPO o pomoc w "wyprostowaniu" sytuacji prawnej nieruchomości lub weryfikacji działań Urzędu Miejskiego. Problemy dotyczą m. in. skutków nieprawidłowych działań Gminy Wrocław na przestrzeni wielu lat, które wystąpiły przy przygotowywaniu nieruchomości gminnych do sprzedaży, a także adaptacji strychów na cele mieszkaniowe" - dodaje RPO.

Wrocławskie biuro Pełnomocnika Terenowego RPO podaje, że z prowadzonej z Wydziałem Lokali Mieszkalnych oraz Wydziałem Nabywania i Sprzedaży Nieruchomości Urzędu Miejskiego korespondencji wynika, iż wskazane do sprzedaży nieruchomości nie zostały właściwie (lub w ogóle) zinwentaryzowane, aby dokładnie ustalić ich stan prawny.

Ujawniono też brak współpracy pomiędzy poszczególnymi jednostkami gminnymi. W tym samym czasie, jednocześnie, działania co do określonej nieruchomości podejmowały dwie komórki gminy.

Przykłady zaniedbań we Wrocławiu

"Np. podczas wyodrębniania lokalu mieszkalnego z części wspólnych (strychu) inna jednostka gminna przystąpiła do sprzedaży pierwszego lokalu mieszkalnego na rzecz dotychczasowego najemcy. Przygotowując lokal do sprzedaży, nie wyłączono z części wspólnych nowo powstającego lokalu mieszkalnego na poddaszu. Tym samym nieprawidłowo ustalono udział nowego właściciela w częściach wspólnych. Dalsza sprzedaż lokali również nie uwzględniała faktu powstania nowego lokalu. Doprowadziło to do tego, że mimo upływu wielu lat nieuregulowana jest sytuacja prawna mieszkania powstałego z adaptacji strychu. Gmina podpisała z najemcami umowę przedwstępną najmu, z której się nie wywiązała, przekazując lokal wspólnocie mieszkaniowej" - czytamy w komunikacie RPO.

Brak inwentaryzacji nieruchomości przed przystąpieniem do sprzedaży pierwszego lokalu mieszkalnego spowodował wg RPO negatywne skutki również w przypadku innej nieruchomości. Po latach okazało się, że nieruchomość znajduje się na kilku działkach geodezyjnych, a lokale przenikają się, gdyż jest to kamienica narożna. Inwentaryzacja z 2008 r. potwierdziła, że nie jest możliwe podzielenie nieruchomości na odrębne wspólnoty mieszkaniowe, ponieważ prowadzi to do błędnych zapisów w księgach wieczystych i błędnego naliczenia udziałów w częściach wspólnych. Wstrzymano zatem dalszą sprzedaż mieszkań.

Podobna sytuacja miała miejsce w przypadku innej nieruchomości, gdzie z części wspólnych (strychu) wyodrębniono lokal mieszkalny, do którego roszczenia zgłaszają Gmina Wrocław i wspólnota mieszkaniowa. Gmina nie przekazała nowo powstałego lokalu wspólnocie. Spór nie pozwala na uregulowanie stanu prawnego nieruchomości w zakresie nowego ustalenia udziałów w częściach wspólnych i wznowienie sprzedaży lokali na rzecz najemców.

- Przyjęta przez Wrocław procedura przygotowywania mieszkań do sprzedaży na przestrzeni wielu lat była nieprawidłowa. To zaś narusza prawa obywatelskie w zakresie zaufania obywateli do organów administracji publicznej. Mimo ujawnienia nieprawidłowości, Gmina Wrocław przez wiele lat nie zdołała podjąć skutecznych działań, by naprawić błędy i uregulować stan prawny - twierdzi Adam Bodnar, Rzecznik Praw Obywatelskich.

Magistrat odpowiada

"Twierdzenie Adama Bodnara, Rzecznika Praw Obywatelskich, że procedura przygotowania mieszkań do sprzedaży przez miasto "skutkuje naruszeniem praw obywatelskich w zakresie zaufania obywateli do organów administracji publicznej" jest zdecydowanie nieuprawnione. W piśmie, które otrzymaliśmy, zostały wymienione trzy sprawy, z których dwie mają początek jeszcze w poprzednim ustroju i wynikają z obowiązującego wtedy prawa. To bardzo rzadkie przypadki. Rocznie do Wydziału Nabywania i Sprzedaży Nieruchomości wpływa 19 tys. wniosków od mieszkańców. Wszystkie sprawy są realizowane na bieżąco.

Warto podkreślić, że miasto dołożyło starań, by sprawy opisane w piśmie rzecznika zostały rozwiązane. Przykładowo, w jednym z przypadków miasto wyczerpało wszystkie środki prawne - to mieszkańcy muszą jednogłośnie zgodzić na połączenie wspólnot. Inna ze spraw trwa i jeszcze latem miasto spróbuje ją wyjaśnić, ustalając na zebraniu wspólnoty udziały mieszkańców w częściach wspólnych budynku.

Od maja zmieniły się zasady sprzedaży mieszkań komunalnych. Miasto będzie rozpatrywało zasady nabycia lokalu przez najemcę indywidualnie - z uwzględnieniem planów remontowych oraz charakterystyki danego budynku. Co więcej – do tej pory, jeśli remont budynku z zasobu komunalnego wiązał się z czasowym wykwaterowaniem, nie był on później przeznaczany do sprzedaży. Po zmianach, prezydent indywidualnie będzie rozpatrywał sprzedaż takiego budynku.

Jan Bujak, dyrektor Wydziału Nabywania i Sprzedaży Nieruchomości UM Wrocław"