Świat bez wolności w Kinie Nowe Horyzonty

Od wczoraj w Kinie Nowe Horyzonty trwa Międzynarodowy Przegląd Filmowy „Świat bez wolności”. To 9 dni spotkań ze sztuką filmową i historią, o której opowiadają twórcy, naukowcy, dziennikarze, a także świadkowie przełomowych wydarzeń z Niemiec, Chile, Kuby, Węgier czy dawnej Czechosłowacji. Są wśród nich Jiří Menzel, Márta Mészáros i José Torres.

Na program przeglądu składa się 13 filmów. Podczas otwarcia Roman Gutek podkreślał, że ich wybór był bardzo trudny, a praca nad programem trwała rok. Wszystkie prezentowane obrazy to filmy fabularne będące kreacją artystyczną, osobistą wizją twórców. Każdy opowiada o innych wydarzeniach, a ich akcja osadzona jest w różnych krajach (Polska, Niemcy, Węgry, Czechosłowacja, Kuba, Chile, ZSRR). Wszystkie razem składają się na ponurą opowieść o czasach totalitaryzmu i uwikłaniu jednostki w historię. Seansom towarzyszą dyskusje z zaproszonymi gośćmi będące okazją do konfrontacji różnych spojrzeń na postawioną problematykę.Wiodącym tematem każdego z filmów jest brak wolności politycznej, bez której nie można mówić o żadnej innej wolności, w tym wolności twórczej. Wątki historyczne i polityczne przeplatają się z osobistymi, a polityka wpływa na życie bohaterów i nie sposób się od niej uwolnić. Twórcy filmów starają się pokazać prawdę o człowieku, jego zachowaniach w sytuacjach ekstremalnych oraz o tym, jak uświadamia sobie brak wolności i w jaki sposób na to odkrycie reaguje.

Oprócz ważkiego przekazu wspólnym mianownikiem prezentowanych na przeglądzie filmów jest ich wartość artystyczna. Jak podkreślił Roman Gutek, wszystkie są dobre, ale z całego programu szczególnie poleca dwa. Pierwszym jest „Pokuta” Tengiza Abuładze z 1984 r. – głęboko duchowy film uznawany za jeden z najważniejszych obrazów sowieckiego komunizmu. Drugim – „Skowronki na uwięzi” Jiřego Menzla (1969) – ironiczna farsa atakująca system stalinowski. Film ten pojawił się na festiwalu w Berlinie dopiero 21 lat od powstania, w 1990 r., i został nagrodzony statuetką Złotego Niedźwiedzia.

Organizatorem przeglądu jest Instytut Pamięci Narodowej. Jednym z podstawowych kierunków i celów działania tej instytucji jest przekazywanie doświadczenia czasów totalitaryzmu pokoleniom, które urodziły się i żyją w wolnym kraju. Doskonałym sposobem dotarcia z tym przekazem do młodych ludzi jest kultura, ponieważ ma ona znacznie szersze grono odbiorców niż publikacje naukowe czy nawet popularno-naukowe. Stąd pomysł, by wykorzystać ogromny dorobek światowej kinematografii jako przyczynek do dyskusji o fundamentalnych wartościach.

Przegląd trwa od 3 do 11 czerwca, w ramach ESK Wrocław 2016. Wstęp jest bezpłatny, wejściówki są dostępne w kasach kina na 4 dni przed każdym seansem. Liczba miejsc jest ograniczona.
Daniela Szymczak