Tu były łaźnie – bogata tradycja miejskich toalet i łaźni we Wrocławiu

Wrocław to jedno z najszybciej rozwijających się miast w Polsce i zarazem najchętniej odwiedzanych przez turystów. Znajduje się tu wiele zabytkowych obiektów, takich jak Hala Stulecia, wpisana na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Ważnym punktem na architektonicznej mapie Wrocławia są także dawne łaźnie miejskie oraz zabytkowe toalety.

Wrocław może poszczycić się bogatą tradycją miejskich łaźni i toalet, sięgającą początków XIX wieku. Książki adresowe z około 1900 r. odnotowują blisko 40 lokalizacji, w których znajdowały się różnego typu łaźnie – parowe, rosyjskie, rzymskie oraz obiekty oferujące kąpiele wannowe i natryski. Na tle innych ówczesnych miast, Wrocław wyróżniał się, jako miejsce dbające o higienę i zdrowie swoich mieszkańców.

Szybko okazało się jednak, że łaźnie służą nie tylko celom higienicznym, ale pełnią także funkcje rozrywkowo-społeczne. Budynki projektowano tak, aby oprócz urządzeń sanitarnych mieściły w sobie również czytelnie, biblioteki, kawiarnie, odziały kas oszczędnościowych czy izby opieki nad dziećmi.

Do tego typu obiektów należała łaźnia u zbiegu ulic Marii Curie-Skłodowskiej i Władysława Nehringa. Na parterze budynku znajdowały się biura Urzędu Skarbowego, a dwa ostanie piętra przeznaczone były na schroniska dla samotnych matek. Obiekt został oddany do użytku w roku 1914 i pełnił swoją funkcję aż do końca lat 80. XX wieku, kiedy to podjęto decyzję o przebudowie jego wnętrza i usunięciu urządzeń kąpielowych.

Dziś mieści się tu restauracja oraz towarzystwo ubezpieczeń na życie, a o pierwotnym przeznaczeniu budynku przypomina jedynie płaskorzeźba autorstwa Alfreda Vocke’a, przedstawiająca ludzi kąpiących się pod prysznicem. Wrocław wyróżnia się także pokaźnym zespołem zabytkowych toalet miejskich. Na początku XX wieku istniało tu 69 toalet publicznych.

Pierwsze z nich pojawiły się w latach 80. XIX wieku w wyniku rozwoju cywilizacyjnego miasta i rozbudowy sieci kanalizacyjnej. Jednakże w okresie powojennym, kompleksowe inwestycje w tym kierunku zostały zaniechane, a z biegiem czasu ponad połowa obiektów została zamknięta.

Co dziś dzieje się z dawnymi łaźniami i szaletami miejskimi? Część z nich została przebudowana i wykorzystana do innych celów, tak jak łaźnia przy ulicy Marii Curie-Skłodowskiej 1, czy XIX-wieczny szalet zlokalizowany w parku Szczytnickim, w którym obecnie mieści się mała kawiarenka.

Zabytkowe obiekty są odnawiane, jednak zmieniają przy tym swoje pierwotne przeznaczenie, pomimo tego, że miasto cierpi na deficyt toalet miejskich. Obecnie we Wrocławiu znajduje się 30 czynnych szaletów przypadających na 633 802 mieszkańców. Co więcej, stan niektórych z nich pozostawia wiele do życzenia.

Na problem niewystarczającej liczby szaletów miejskich co roku odpowiada konkurs KOŁO na Projekt Łazienki. Zadaniem konkursowym jest wykonanie projektu toalety publicznej, który ma szansę na realizację w przestrzeni miasta, tak jak miało to miejsce w Warszawie i Kazimierzu Dolnym. Co ważne, konkurs zwraca uwagę na wielofunkcyjność tych obiektów.

Oprócz swojej głównej funkcji, obiekty powinny zaspokajać także inne potrzeby mieszkańców miasta, takie jak np. możliwość schronienia się przed deszczem oraz być wyposażone w stojak na rowery czy zdrój wody dla ludzi i zwierząt. Doskonałym przykładem wielofunkcyjnego obiektu jest warszawski Pawilon Plażowy, powstały w wyniku konkursu KOŁO w 2010r., który stał się także ciekawym i tętniącym życiem miejscem spotkań.

Ponadto, w tym roku konkurs rozszerzył swoją formułę i zaprosił do współpracy aktywistów, studentów i wszystkich tych, którym losy miasta nie są obojętne. Powstała miejska inicjatywa „Nie olewamy miasta”, która ma na celu zwrócenie uwagi mieszkańców na ważne kwestie społeczno- kulturowe, związane z wykorzystaniem przestrzeni miejskiej.

Tegoroczna edycja konkursu KOŁO odbywa się we Wrocławiu, a miejscem przeznaczonym na projekt Łazienki stał się Park Zachodni. Wyboru najlepszego projektu koncepcyjnego na toaletę publiczną dokona jury konkursowe, ale swój głos w plebiscycie na najciekawszy pomysł mogą oddać także internauci. Swoich faworytów będą mogli wesprzeć w dniach 2-10 czerwca głosując na tej stronie.