Adwokat kościelny – czym zajmuje się adwokat kościelny. Jakie są zadania adwokata kościelnego?

Bardzo często w kontekście analizy kwestii związanych z prowadzeniem kanonicznych proces ów małżeńskich, czyli postępowań przed sądami kościelnymi w przedmiocie stwierdzenia nieważności małżeństwa sakramentalnego – niewłaściwie nazywanych „rozwodami kościelnymi” bądź „unieważnieniami małżeństwa” - pojawia się pojęcie adwokata kościelnego. Nie jest to w żadnym wypadku przypadek, instytucja adwokata kościelnego pozostaje ściśle związana ze wskazanymi powyżej postępowaniami, jednakże, podobnie jak w przypadku proces ów kanonicznych, w stosunku do samego poję cia „adwokata kościelnego”, zakresu jego kompetencji i obowiązk ów w przestrzeni publicznej pojawia się mn óstwo nieścisłych, nieprecyzyjnych, a niekiedy nieprawdziwych informacji, kt óre warto wyjaśnić.

Kim jest adwokat kościelny?
Jest to osoba świecka bądź duchowna, mogąca wziąć udział w procesie kościelnym, kt óra realizuje zadania z zakresu wsparcia i/lub reprezentowania stron tegoż procesu. Oznacza to, iż adwokat kościelny – choć sam niebędący stroną postępowania o stwierdzenie małżeństwa sakramentalnego – dzięki spełnieniu określonych przez prawo kanoniczne przesłanek może uczestniczyć w danym procesie kanonicznym, realizując interesy strony powodowej bądź pozwanej. Strona ma bowiem prawo do skorzystania z pomocy prawnej w celu realizacji przysługującego jej na mocy właściwych przepis ów prawa kanonicznego prawa do obrony w procesie.

Jakie wymogi powinien spełniać adwokat kościelny?
Zgodnie z właściwymi regulacjami Kodeksu Prawa Kanonicznego z 1983r., adwokat kościelny powinien:

posiadać odpowiednie wykształcenie - tytuł licencjata kościelnego (stopień naukowy wyższy od tytułu zawodowego magistra) / tytuł doktora prawa kanonicznego - oraz być prawdziwie biegłym w prawie kanonicznym;

być katolikiem (osoba niebędąca katolikiem może być adwokatem kościelnym wyłącznie za zgodą biskupa diecezjalnego);

być pełnoletni i „nienaruszonej sławy”.

być zatwierdzonym przez biskupa diecezjalnego i wpisanym na listę adwokat ów działających przy danym sądzie diecezjalnym lub mieć możliwość występowania przed ww. są dem „ ad causam” (czyli w konkretnej sprawie, wtedy mamy do czynienia z tzw. zatwierdzeniem szczeg ólnym przez biskupa diecezjalnego).

Wyżej określone wymogi jednoznacznie wskazują, iż pojęcie adwokata kościelnego ma niewiele wsp ólnego z adwokatem świeckim – tym samym nie każdy adwokat reprezentujący strony przed sądami cywilnymi (nawet w procesach rozwodowych czy prowadzących do unieważnienia małżeństwa cywilnego) posiada odpowiednie kompetencje do występowania przed trybunałami kościelnymi w sprawach z zakresu stwierdzenia nieważności małżeństw sakramentalnych. Nie można zatem utożsamiać tych dw óch zawod ów.

Czym zajmuje się adwokat kościelny?

Najprościej i najog ólniej m ówiąc, zadaniem adwokata jest reprezentowanie strony w procesie przed są dem kościelnym. W praktyce jednak kwestia szczegółowych kompetencji adwokata jest nieco bardziej skomplikowana, uzależniona jest bowiem od decyzji strony. Zdarza się bowiem tak, że osoba zainteresowana rozpoczęciem kanonicznego procesu małżeńskiego chce jedynie skonsultować się z adwokatem kościelnym przed złożeniem skargi w celu znalezienia odpowiedzi na konkretne pytania, bądź poprosić wyłącznie o sporządzenie pozwu / odpowiedzi na pozew (zależnie, czy w danym procesie kanonicznym jest stroną powodową czy pozwaną). Przepisy prawa kanonicznego nie przewidują bowiem obowiązkowego uczestnictwa adwokat ów kościelnych w procesach o stwierdzenie nieważności małżeństw sakramentalnych (obowiązek tego rodzaju, określony w kanonie 1481 Kodeksu Prawa Kanonicznego, dotyczy innych, konkretnych kategorii spraw rozpatrywanych przez trybunały kościelne).

Jeżeli jednak strona zdecyduje się na to, by w procesie reprezentował ją adwokat kościelny, ten przejmuje na siebie cały ciężar prowadzenia sprawy o stwierdzenie nieważności małżeństwa. Oznacza to, iż to w gestii adwokata kościelnego będzie pozostawało sporządzanie wszelkiego rodzaju wniosk ów, głos ów obrończych oraz odpowiedzi na pisma sądu kościelnego; gromadzenie i przedkładanie materiałów dowodowych, stanowienie swoistego łącznika kontaktowego pomiędzy stroną i są dem kościelnym (utrzymywanie kontaktu z trybunałem kościelnym oraz informowanie strony o treści poszczeg ólnych ustaleń sądowych, m. in. w zakresie terminu przesłuchania czy spotkań z biegłym), a także zgłaszanie środk ów odwoławczych od wyrok ów w przewidzianych we właściwych przepisach prawa terminach. W celu możliwości zrealizowania ww. zadań, adwokat kościelny uzyskuje dostęp do akt sprawy.

Strony mogą skorzystać z pomocy adwokata kościelnego na każdym etapie kanonicznego procesu małżeńskiego.

Artykuł został przygotowany przy pomocy adwokatów kościelnych z kancelarii Salomon, która świadczy swoje usługi także dla mieszkańców Wrocławia, więcej pod adresem: https://www.adwokatkoscielny.pl/kontakt/wroclaw.