Czym jest smog i dlaczego jest szkodliwy dla zdrowia?

Smog jest to kombinacja zanieczyszczeń powietrza, na którą składają się wszystkie fizyczne, chemiczne lub biologiczne czynniki zmieniające naturalny skład atmosfery. Najcześciej są to pyły zawieszone zawierające różne związki chemiczne, w tym np. dwutlenek siarki, tlenek azotu, metale ciężkie, wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne. Rozróżnia się dwa rodzaje smogu. Pierwszy określany jest mianem smogu Los Angeles i ma charakter fotochemiczny. Pojawia się on głównie latem. Jest wynikiem reakcji zachodzących pomiędzy spalinami wydzielanymi przez pojazdy, innymi zanieczyszczeniami a intensywnym promieniowaniem słonecznym. Smog ten składa się głównie z gazów np. tlenki azotu, tlenki węgla. Drugi rodzaj smogu opisuje się jako smog londyński. W jego skład wchodzi wiele substancji szkodliwych dla zdrowia, w tym tlenki siarki, azotu, sadze oraz pyły. Pojawia się zimą. Jego głównym powodem jest ogrzewanie budynków przy użyciu systemów generujących gazy i pyły do atmosfery, zanieczyszczając powietrze. Jego natężenie wzrasta szczególnie w niskiej temperaturze i przy dużej wilgotności powietrza. Więcej o smogu.

Smog – wpływ na zdrowie

Wpływ działania smogu, tak jak innych niekorzystnych czynników środowiskowych, może mieć konsekwencje krótkofalowe oraz oddalone w czasie. Wśród szybko pojawiających się następstw smogu wymienić można:

wywoływanie ataków astmy

objawy alergii oddechowych

zagęszczenie śluzu zalegającego w drogach oddechowych

katar

obniżenie odporności organizmu

dłuższy i cięższy przebieg infekcji sezonowych

Długotrwała ekspozycja na smog prowadzi do powikłań długofalowych. Przede wszystkim zwiększa ryzyko wielu chorób układu oddechowego takich jak przewlekła obturacyjna choroba płuc (POCHP), przewlekłe zapalenie oskrzeli, rak płuca, niewydolność płucna. Ponadto może sprzyjać rozwojowi chorób układu krążenia, szczególnie związanych z rozwojem miażdżycy (więcej o miażdżycy tutaj) – choroba niedokrwienna serca, zawał serca, udar niedokrwienny mózgu. Smog niekorzystnie oddziałuje na kobiety w ciąży. Według badań, noworodki urodzone na obszarach, w których matki miały długotrwały kontakt ze smogiem, mają niższą masę urodzeniową. Są bardziej narażone na infekcje dróg oddechowych.

Czy da się uniknąć smogu?

Jeśli w obszarze zamieszkania często występuje smog warto śledzić komunikaty oraz „tablice smogowe” na stronach internetowych Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska i w miarę możliwości dostosować swoje aktywności na powietrzu do jakości powietrza. Gdy jakość powietrza jest zła, lepiej odpuścić spacer. Jeśli chcemy jednak wyjść, można założyć specjalną maseczkę antysmogową. Zawiera ona specjalne filtry, które nie przepuszczają pyłów zawieszonych. Smog podczas wietrzenia pomieszczeń dostaje się także do naszych domów. W celu oczyszczania powietrzu w mieszkaniu można zakupić w sklepach specjalne urządzenia z różnymi filtrami.

Przypisy

Krakowiak, J. Cembrzyńska, Współczesne możliwości redukcji szkód zdrowotnych wywołanych pyłowymi zanieczyszczeniami powietrza atmosferycznego. [w] Borgis - Medycyna Rodzinna 3/2018.

Burchard-Dziubińska, Małgorzata. "Air pollution and health in Poland: Anti-smog movement in the most polluted Polish cities." Ekonomia i Środowisko (2019).

Piotr Kleczkowski, Smog w Polsce. Przyczyny, skutki, przeciwdziałanie, Warszawa 2020.