Metody antykoncepcji awaryjnej - jak działają?

Nie ma niezawodnych metod antykoncepcji, dlatego zawsze trzeba mieć na uwadze to, że każdy stosunek płciowy może skutkować zapłodnieniem komórki jajowej. Prezerwatywa może pęknąć, kobieta zapomnieć o wzięciu w odpowiednim czasie tabletki antykoncepcyjnej czy przedwcześnie oderwać plaster antykoncepcyjny. Możliwości jest wiele. Co jeśli doszło do współżycia bez zabezpieczenia i istnieje ryzyko zajścia w niechcianą ciążę? W takim przypadku niezwykle pomocna jest antykoncepcja awaryjna, czyli tabletka dzień po. Tego typu preparaty można obecnie kupić w aptekach. Dawniej były dostępne nawet bez recepty, ale uległo to zmianie.

Czym jest antykoncepcja awaryjna i kiedy się ją stosuje?

Antykoncepcja awaryjna nazywana jest potocznie tabletką dzień po albo tabletką 72h po. Za pomocą konkretnych preparatów możliwe staje się zapobiegnięcie niechcianej ciąży, do której mogłoby dojść na skutek niezabezpieczonego stosunku płciowego. Jeśli istnieje podejrzenie, że zastosowana metoda antykoncepcji mogła zawieść i okazać się nieskuteczna, kobiety mogą sięgnąć po specjalne pigułki. Należy pamiętać o tym, że antykoncepcja awaryjna nie może być stosowana zapobiegawczo przed współżyciem seksualnym, ale dopiero po jego odbyciu. Ma służyć jednie zapobiegnięciu zapłodnienia komórki jajowej. Zastosować powinno się ją wyłącznie w nagłych sytuacjach, gdy inne metody nie spełniły swojego zadania. Przykładowo antykoncepcję awaryjną stosuje się, gdy nie doszło do rozpuszczenia się globulki antykoncepcyjnej dopochwowej, zanim para zaczęła współżyć. Innym powodem jest uszkodzenie czy przedwczesne wyjęcie kapturka naszyjkowego/dopochwowego. Antykoncepcja awaryjna ma zastosowanie w takich sytuacjach jak: współżycie w czasie dni płodnych z posiłkowaniem się wyłącznie naturalnymi metodami planowania rodziny; nieprawidłowe użycie prezerwatywy, pominięcie czy znaczne opóźnienie zażycia tabletki antykoncepcyjnej, spóźnienie się z przyjęciem iniekcji hormonów.

Antykoncepcja awaryjna – jakie możliwości ma kobieta?

Kobiety mają do wyboru różne metody antykoncepcji awaryjnej. Chodzi tutaj o preparaty takie jak: Lewonorgestrel, Uliprystal i Mifepriston. Niestety w przypadku wszystkich trzeba zdobyć najpierw receptę. Pierwszą opcją jest przyjęcie tabletki Escapelle – tylko jedna tabletka w dawce 1,5 mg. Preparat ten jest skuteczny i dobrze tolerowany przez organizm. Drugą metodą jest zażycie doraźnego preparatu antykoncepcyjnego o nazwie ellaOne. Zawiera w swoim składzie octan uliprystalu. Dostępny jest też związek o działaniu antyprogestagennym, czyli o Mifepriston, ale niemożliwe jest kupienie go w Polsce. Można wobec tego powiedzieć, że do wyboru są dwa rodzaje tabletek dzień po. Zastosowanie ich nie daje stuprocentowej pewności, że zadziałają i nie dojdzie do poczęcia. Przyjmuje się, że skuteczność waha się na poziomie 75-85%.

Zadaniem antykoncepcji awaryjnej jest zahamowanie lub opóźnienie owulacji. Preparaty mogą by stosowane bez względu na to, w jakim akurat dniu cyklu miesiączkowym znajduje się kobieta. Trzeba jednak liczyć się z tym, że skuteczność antykoncepcji awaryjnej uzależniona jest w dużym stopniu właśnie od fazy cyklu menstruacyjnego. Jeśli nie miała jeszcze miejsca faza folikularna, to przyjęcie tabletek dzień po doprowadzi do zahamowania lub opóźnienia owulacji. Inaczej wygląda to w przypadku, gdy kobieta jest już po owulacji, a więc doszło do uwolnienia komórki jajowej z jajnika. W takiej sytuacji zastosowanie antykoncepcji awaryjnej również jest wskazane, ale mechanizm jej działania opiera się na utrudnieniu plemnikom dotarcia do komórki jajowej. Oba preparaty działają podobnie do naturalnego progesteronu. Mają wpływ na śluz szyjkowy. Doprowadzają do jego zagęszczenia, przez co plemnikom niełatwo jest migrować w głąb dróg rodnych. Niemożliwe jest dotarcie do komórki jajowej. Co więcej, tabletki dzień po ze względu na zawarte w nich substancje aktywne hamują perystaltykę jajowodów, co przekłada się na ich spowolnienie, a komórka jajowa traci zdolność do bycia zapłodnioną. Zasada jest taka, że komórka jajowa może zostać zapłodniona tylko do dwunastu godzin po owulacji.