Hołd dla wybitnego wrocławskiego artysty w Galerii Foto-Gen [WIDEO]

– Stanisław Dróżdż niewątpliwie jest artystą wybitnym. To jeden z wrocławskich twórców, którzy na stałe zapisali się w kanonie historii XX-wiecznej sztuki. Jest głównym przedstawicielem poezji konkretnej, a także jej popularyzatorem i animatorem – o wystawie „Stanisław Dróżdż. Czasoprzestrzennie (OD-DO)” opowiedział nam Manfred Bator, kierownik Galerii Foto-Gen Ośrodka Kultury i Sztuki we Wrocławiu, Instytucji Kultury Samorządu Województwa Dolnośląskiego.  

– Wydaje mi się, że po raz pierwszy w historii, od kiedy działamy pod banderą Galerii Foto-Gen, mamy do czynienia z wystawą, w której fotografia jest najmniej eksponowana, chociaż również jest obecna – za sprawą projekcji multimedialnej, na którą składają się fotografie portretowe śp. Stanisława Dróżdża; zarówno pochodzące z rodzinnego archiwum, jak i realizowane przez wybitnych artystów – fotografików – mówi Manfred Bator, kierownik Galerii Foto-Gen Ośrodka Kultury i Sztuki we Wrocławiu, Instytucji Kultury Samorządu Województwa Dolnośląskiego.  

I dodaje, że pierwszy hołd o niebagatelnym znaczeniu Ośrodek Kultury i Sztuki we Wrocławiu złożył Stanisławowi Dróżdżowi w roku jego śmierci, czyli 10 lat temu, wydając pierwszą poświęconą mu monograficzną książkę – „Stanisław Dróżdż, Początekoniec. Pojęciokształty. Poezja konkretna. Prace z lat 1967–2007”.

Książka pod redakcją Elżbiety Łubowicz towarzyszyła wystawie pod tym samym tytułem, która została zaprezentowana w latach 2009-2011 w Muzeum Narodowym we Wrocławiu, Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski w Warszawie, Galerii Sztuki Współczesnej BWA w Katowicach, Górnośląskim Centrum Kultury w Katowicach, Europejskim Centrum Kultury Hellerau w Dreźnie oraz w Galerii Guardini w Berlinie.

Był to pierwszy tak obszerny pokaz twórczości Stanisława Dróżdża – światowej sławy artysty działającego na pograniczu poezji i plastyki, reprezentanta Polski na weneckim Biennale w 2003 roku. Pokazanych zostało ponad 40 dzieł, od pierwszych utworów poezji konkretnej, powstałych w 1967 roku, do prac ostatnich z roku 2007. Wystawa przygotowywana była na 70. urodziny artysty, jednak stała się, niestety, podsumowaniem zamkniętego już dzieła.

Kontynuując to opracowanie i kierując się intencją podkreślenia ubiegłorocznego jubileuszu, Ośrodek Kultury i Sztuki we Wrocławiu skupił się na dwóch istotnych aspektach twórczości Stanisława Dróżdża: jego działalności animatorskiej oraz zagadnieniu dźwięku w polskiej poezji konkretnej.

– Wystawą „Czasoprzestrzenie (OD-DO) Ośrodek Kultury i Sztuki we Wrocławiu dołożył kolejną cegiełkę do budowy pomnika, na który Stanisław Dróżdż niewątpliwie zasługuje. To postać wybitna i główny prekursor nurtu poezji konkretnej. Wrocław jest z niego dumny – wyjaśnił Bator.

W 2019 roku przypadła 80. rocznica urodzin i 10. rocznica śmierci Stanisława Dróżdża, najwybitniejszego autora polskiej poezji konkretnej – poety, teoretyka, animatora i propagatora ruchu konkretystycznego oraz jednego z najbardziej znaczących artystów polskiej awangardy lat 60. i 70. XX wieku.

Stanisław Dróżdż, poza własnymi konsekwentnymi poszukiwaniami w wizualnej warstwie poezji, jako główny animator ruchu konkretystycznego w Polsce począwszy od lat 70. był inicjatorem i autorem szeregu wystaw, sympozjów i publikacji.

Wydał antologię polskiej poezji konkretnej, prezentował twórczość autorów zagranicznych, takich jak Ian Hamilton Finlay, Bruce Cheyne, Mary Ellen Solt, Jiři Valoch, Václav Havel. Ilustracją skali tej działalności jest wybór plakatów z kolekcji Anny Dróżdż, które obejmują okres od 1969 roku (VII Kłodzka Wiosna Poetycka), poprzez liczne plakaty do wystaw z lat 70. i 80. aż do wystaw współczesnych.

Tytułowa praca Czasoprzestrzennie (OD-DO), która powstała w 1969 roku i rozwinięta została w 1993 roku w serię 82 plansz, prowadzi nas do rozważań nad dźwiękową stroną poezji konkretnej, jej potencjałem obecnym w dziełach Dróżdża oraz nad faktycznymi realizacjami na tym polu w Polsce. – Wizualny wiersz złożony z dwóch słów ‘”od” i „do”, następujących po sobie, wypełniających kolejne linie tekstu w przestrzeni zamkniętej planszy, poprzez mnożenie, nakładanie na siebie, zacieranie granic obu słów – tak, że oba słowa wzajemnie się przenikają – otwiera nieskończoną przestrzeń czasu – podkreślają organizatorzy wystawy.  

W 1994 roku, po prezentacji tej pracy w Galerii Awangarda BWA we Wrocławiu, Stanisław Dróżdż utwierdził się w przekonaniu o jej potencjale muzycznym, który dostrzegł już w latach 70. Niestety, dzieło to zrealizowane zostało dopiero po śmierci artysty w 2009 roku. Kompozycji podjął się Tadeusz Sudnik, autor muzyki elektronicznej, komponujący dla kina, teatru i baletu, kompozytor muzyki eksperymentalnej. OD-DO przyjęło formę kwadrofonicznej opery na dwa głosy dopełniając dźwiękowo wizualną przestrzeń i czas tego dzieła.
Realizując tę wystawę i publikację, organizatorzy tej inicjatywy mieli świadomość, że jest to kolejny, symboliczny wkład do dalszych, szerokich studiów nad twórczością Stanisława Dróżdża, niepowtarzalnej osobowości polskiej sztuki współczesnej.

Kuratorką wystawy jest Agnieszka Chodysz-Foryś, która współpracowała przy jej organizacji z Anną Dróżdż. Wystawie towarzyszy publikacja z tekstami Marianny Bocian, Daniela Brożka, Małgorzaty Miśniakiewicz i Pawła Sosnowskiego.

Organizatorami wystawy są: Ośrodek Kultury i Sztuki we Wrocławiu – Instytucja Kultury Samorządu Województwa Dolnośląskiego. Patronat honorowy objął nad nią Cezary Przybylski – Marszałek Województwa Dolnośląskiego.

Ekspozycję dofinansowano z Budżetu Województwa Dolnośląskiego i ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury.