Wrocław polski czy niemiecki? Do niedawna zupełnie inny naród miał do niego największe prawa

Przyjęło się uważać, że to Czesi władali miastem najdłużej, ale Niemcy do których Breslau należał tylko ponad 200 lat pozostawili po sobie największy dorobek kulturalny i architektoniczny. 

Tylko, że to bardzo skrótowe ujęcie, ponieważ najważniejsze pytanie, jeśli idzie o arytmetykę historyczną, to pytanie od kiedy liczyć dzieje Wrocławia.

Dawniej przyjmowano, że nasze miasto zostało założone przez czeskiego księcia Wratysława (Vratislav I, 915–921), jednakże według badaczy ekspansję na teren Śląska mógł przeprowadzić dopiero po roku 935 Bolesław I Srogi, dlatego kwestia nazwy miasta jest polem do dalszych interpretacji (czeski książę mógł w nazwie Wrocławia upamiętnić imię swojego ojca, Wratysława).

W badaniach archeologicznych nie odkryto jak dotąd śladów, które by wskazywały na funkcjonowanie wcześniej niż przed 940 rokiem grodu na wrocławskim Ostrowie Tumskim. Nie ma więc możliwości, aby Wrocław wcześniej pełnił rolę czeskiego ośrodka administracyjnego. Pewne natomiast jest to, że w roku 985 na Ostrowie Tumskim powstał pierwszy gród wybudowany przez Mieszka I. W tym też okresie miasto, wraz z resztą Śląska przeszło we władanie rodu Piastów.

I tak sobie rządzili regionem aż do czasów panowania Henryka Probusa, który podobno był bardzo bliski sięgnięcia po koronę polską i uczynienia z Wrocławia stolicy państwa. Ale wszystkie te plany oddaliła nagła śmierć Probusa w 1290 roku.

Po krótki czasie, w 1335 roku księstwo wrocławskie przeszło pod władzę dynastii Luksemburgów. 7 kwietnia 1348 roku cesarz Karol Luksemburski formalnie włączył miasto wraz ze Śląskiem do Korony Czeskiej, tym samym czyniąc je częścią Świętego Cesarstwa Rzymskiego. I formalnie ten stan trwał do 1742 roku.

Dodajmy też, że przez kilkadziesiąt lat królami czeskimi byli Jagiellonowie, a w 1505 Władysław II Jagiellończyk wystawił miastu przywilej tworzący czterowydziałowy uniwersytet. Jednak wobec protestów krakowskiego Uniwersytetu Jagiellońskiego postanowienia dokumentu nie zostały zrealizowane.

Tylko pytanie, czy możemy cały czas mówić o czeskim mieście, gdy w 1620 roku państwo to formalnie przestało istnieć stając się coraz bardziej zgermanizowaną częścią habsburskiej monarchii? Czyli właściwie miastem austriackim. Choć oczywiście cesarz w swojej tytulaturze miał tytuł czeskiego króla.

Dylemat ten rozwiązuje przejęcie Śląska z Wrocławiem, w wyniku wojen śląskich, przez Prusy Fryderyka II. Wrocław otrzymał tytuł miasta królewskiego, stając się trzecią obok Berlina i Królewca rezydencją monarchy (niem. Königliche und Residenziale Hauptstadt Breslau – Królewskie i Rezydencjalne Stołeczne Miasto Wrocław). Stolica Śląska była najbogatszym miastem królestwa (w 1803 roku jego dochody był 4-krotnością Królewca i 3,5-krotnością Berlina). I do 1945 roku miasto pozostawało w rękach Prus, które potem stały się częścią państwa niemieckiego.

Z krotką przerwą, choć istotną dla dziejów grodu. W 1807 Prusy, a w ich granicach także Wrocław, dostały się pod panowanie Francji. Stan ten formalnie trwał do 1808 roku, choć w rzeczywistości był nieco dłuższy.

Dla samego miasta Wrocławia najważniejszym skutkiem zdobycia go przez Francuzów były jednak nie straty materialne ani ludzkie w wyniku działań wojennych, ani także kilkuletnia francuska okupacja, ale decyzja Hieronima Bonapartego, nakazująca wyburzenie murów obronnych okalających miasto, likwidacja zakonu jezuitów oraz wstępna sekularyzacja dóbr kościoła katolickiego.

I tych wątpliwości z przynależnością państwową jest dużo więcej. Zakładając nieco poniżej przedstawione kalendarium, możemy uznać, że do 1945 roku Czechy panowały tu 411 lat, Polska – 346, a Niemcy – 203. Ale jeśli do tego dodamy jeszcze kolejne 80 lat przynależności do Polski, to już jakiś czas temu definitywnie „odebraliśmy” Wrocław  naszym południowym sąsiadom.

PRZYNALEŻNOŚĆ PAŃSTWOWA I ADMINISTRACYJNA WROCŁAWIA

• 985–1038 Królestwo Polskie
• 1038–1042 Królestwo Czech
• 1042–1138 Królestwo Polskie
• 1138–1320 Polska w okresie rozbicia dzielnicowego ( księstwo śląskie, księstwo dolnośląskie, księstwo wrocławskie)
• 1320–1335 księstwo wrocławskie
• 1335–1620 Królestwo Czech
• 1620–1742 Monarcha Habsburgów, ale nadal Królestwo Czech
• 1742 – 1806 Królestwo Prus
• 1807 Cesarstwo Francuskie
• 1808-1871 Królestwo Prus
• 1871–1918 Cesarstwo Niemieckie
• 1918 – 1933 Republika Weimarska
• 1933-1945 III Rzesza
• Od 1945 – Polska