Z wystawy usunięto pracę wrocławskiej artystki. „Gorszy dzieci”

– W piątek z Galerii Sztuki XX i XXI Wieku w Muzeum Narodowym w Warszawie w trybie natychmiastowym zostały zdjęte dwie prace wideo – "Sztuka konsumpcyjna" autorstwa Natalii LL oraz "Pojawienie się Lou Salome" Katarzyny Kozyry – poinformował Jan Przypkowski, dyrektor Muzeum im. Przypkowskich w Jędrzejowie.

– Pretekstem miała być pisemna skarga, że prace te gorszą dzieci. Kilkanaście dni wcześniej tak samo usunięto wideo grupy Sędzia Główny – mówi Jan Przypkowski. – Galeria zamyka się 6 maja. Do tego czasu będzie można tam oglądać wyjątkową "instalację" na cześć cenzury obyczajowej: czarne monitory, obok nich (w dwóch przypadkach) wciąż widoczne, już niepotrzebne podpisy na ścianach. Przy Natalii LL podpis jest ordynarnie zalepiony kartką papieru... – dodaje.

Decyzję w tej sprawie podjął nowy dyrektor Muzeum, prof. Jerzy Miziołek. Z cytowanej w mediach jego wypowiedzi wynika, że w muzeach nie powinna być pokazywana "pewna tematyka z zakresu gender". W środowisku artystycznym mówi się, że podjęcia tej decyzji domagało się Ministerstwo Kultury.

Tym doniesieniom zaprzecza Anna Pawłowska-Pojawa, dyrektor Centrum Informacyjnego Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. – Zgodnie z ustawą z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej, instytucją kultury zarządza dyrektor instytucji kultury – wyjaśnia.

– Oznacza to, że za całokształt działalności instytucji kultury odpowiedzialność ponosi jej dyrektor. Oznacza to również, że wbrew powszechnemu przekonaniu Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego nie kieruje bezpośrednio pracami i nie steruje polityką wystawienniczą ani repertuarową instytucji kultury. Należy to do wyłącznej kompetencji dyrektora instytucji, który odpowiada za kształt i przekaz prezentowanych ekspozycji – tłumaczy Pawłowska-Pojawa.

Jak dodaje, minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego sprawuje nadzór nad instytucjami kultury, których jest organizatorem lub współorganizatorem. Nadzór oznacza m.in prawo do żądania wyjaśnień w kwestiach dotyczących prowadzonej przez muzeum działalności. – O takie wyjaśnienia do dyrektora Muzeum Narodowego w Warszawie minister się zwrócił w związku ze skargą przesłaną w tej sprawie do ministerstwa, podobnie jak zwracał się niedawno z prośbą o wyjaśnienia do Muzeum Sztuki Nowoczesnej. Nadzór nad instytucjami kultury nie oznacza natomiast uprawnień do ingerencji w kształt wystaw, spektakli, koncertów i innych wydarzeń kulturalnych. To jest kompetencja dyrektora instytucji – wyjaśnia Pawłowska- Pojawa.

Wizerunek kobiety w popkulturze

Podjęta przez prof. Jerzego Miziołka decyzja wzbudziła spore kontrowersje. – Obie artystki są uznanymi twórczyniami o międzynarodowej sławie, a ich sztuka opisywana jest nie tylko w specjalistycznych wydawnictwach, ale również w podręcznikach dla szkół podstawowych i ponadpodstawowych. O wadze pracy "Sztuka konsumpcyjna" nie trzeba chyba mówić... – podkreśla Przypkowski.

„Sztuka konsumpcyjna” to jedna z najbardziej znanych realizacji wrocławskiej artystki, Natalii LL. Są na niej przedstawione modeli, które w zmysłowy sposób konsumują banany, lody i parówki.  

– Pozornie niewinna czynność zyskuje silnie erotyczną wymowę. Zestawienie „zimnej” filmowej rejestracji z „gorącymi”, zmysłowymi motywami przełamuje analityczny charakter sztuki konceptualnej – można przeczytać w opisie tej realizacji zamieszczonym na stronie warszawskiego Muzeum Sztuki Nowoczesnej.

Stosunek artystki do konsumpcji i kształtowania wizerunku kobiety w kulturze popularnej jest różnie interpretowany. – Piotr Piotrowski zauważał, że w latach 70-tych, gdy kultura masowa PRL-u była dość purytańska, a produkty konsumowane przez modelkę trudno dostępne, dzieło mogło być w sposób przewrotny zachętą do konsumpcji – napisano na stronie Muzeum Sztuki Nowoczesnej.

 – Agata Jakubowska podkreślała natomiast aktywną rolę przedstawionej w filmie modelki, która kontrastuje z wiązanym z kulturą masową postrzeganiem kobiety jako biernego „obiektu erotycznej kontemplacji”. W „Sztuce konsumpcyjnej” schemat dominacji jednej płci nad drugą został odwrócony – to kobieta przyjęła aktywną rolę, męskość zaś została sprowadzona do produktów o fallicznym kształcie – można przeczytać w opisie „Sztuki konsumpcyjnej”.

Natalia LL urodziła się w 1937 roku w Żywcu. W 1963 roku, pod kierunkiem profesora Stanisława Dawskiego, ukończyła studia w Państwowej Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych we Wrocławiu (obecnie to Akademia Sztuk Pięknych).

W latach 1970–1981 wraz z Andrzejem Lachowiczem, Zbigniewem Dłubakiem oraz Antonim Dzieduszyckim tworzyła galerię PERMAFO, która poza organizowaniem wystaw zajmowała się też tworzeniem wydawnictw. Z Andrzejem Willem i Andrzejem Lachowiczem organizowała Międzynarodowe Triennale Rysunku, podczas którego pełniła funkcję komisarza oraz wiceprzewodniczącej. W 1975 roku włączyła się do międzynarodowego ruchu sztuki feministycznej.

Natalia LL to była stypendystka Fundacji Kościuszkowskiej w Nowym Jorku. W maju 2007 roku została odznaczona Srebrnym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”, a w 2013 roku otrzymała Nagrodę im. Katarzyny Kobro, czyli wyróżnienie wręczane artystom przez artystów. W latach 2004–2013 pracowała jako Starszy Wykładowca na Akademii Sztuk Pięknych w Poznaniu (obecnie to Uniwersytet Artystyczny w Poznaniu).

Jej prace zaliczane są do konceptualizmu, nurtów foto art i body art. Zajmuje się malarstwem, rzeźbą, instalacją, fotografią, wideo, performansem oraz rysunkiem. Mieszka i pracuje we Wrocławiu.