Co powstaje z wrocławskich ścieków? Nie tylko cegły i oczyszczony ściek

We Wrocławiu, którego długość granic administracyjnych to niecałe 107 kilometrów, mamy ponad 2000 km rur kanalizacyjnych. Płyną nimi ścieki do oczyszczalni, gdzie, po różnych procesach mechanicznych i biologicznych, zamieniają się w ściek oczyszczony, który ma lepsze parametry niż woda płynąca w rzece.

Te ponad 2000 kilometrów rur to 1740 km kanalizacji sanitarnej i 580 km sieci kanalizacji deszczowej. Najstarsze fragmenty pochodzą jeszcze z 1850 r. Większość systemu kanalizacyjnego została zbudowana w latach 1900-1940.

Przez wiele dziesięcioleci największą oczyszczalnią ścieków we Wrocławiu były Pola Irygacyjne Osobowice, pełniące funkcję naturalnej oczyszczalni ścieków. Powstała ona jeszcze w XIX w. na północy Wrocławia. Pola irygacyjne z systemem rowów doprowadzających, ziemnymi osadnikami wstępnymi oraz częścią biologiczną opartą o proces naturalnego oczyszczania ścieków w gruncie, zajmowały teren ponad 1000 hektarów. W ostatnich latach, dzięki wykorzystaniu funduszy z Unii Europejskiej i ciągłej rozbudowie nowoczesnej oczyszczalni ścieków na Janówku, Pola Osobowickie w 2015 roku definitywnie zostały wyłączone z eksploatacji w funkcji oczyszczalni ścieków. Obecnie nie trafiają już tam żadne ścieki.

W związku z zakończeniem eksploatowania ich jako oczyszczalni ścieków, podjęto wiele działań w zakresie monitorowania i uporządkowania terenu. W latach 2015-2017, na obszarze byłej oczyszczalni, przeprowadzono szereg badań, które potwierdziły brak zagrożenia zarówno parazytologicznego, jak i mikrobiologicznego.

A gdzie teraz trafiają ścieki?

Ścieki po przejściu przez system kanalizacji miejskiej trafiają do Wrocławskiej Oczyszczalni Ścieków (WOŚ) Janówek. Jest to mechaniczno-biologiczna oczyszczalnia z pełną gospodarką osadową, na której oczyszcza się do 150 tys. m3 ścieków na dobę w czasie pogody bezdeszczowej. Obiekt zlokalizowany jest na północno-zachodnich peryferiach Wrocławia. Działający system przepompowni ścieków wraz z istniejącą siecią kanalizacji rozdzielczej i ogólnospławnej  stwarza możliwość skierowania całego strumienia ścieków z terenu miasta do Wrocławskiej Oczyszczalni Ścieków. 

Proces oczyszczania ścieków nierozerwalnie związany jest z powstawaniem odpadów, a zwłaszcza komunalnych osadów ściekowych. We Wrocławskiej Oczyszczalni Ścieków proces stabilizacji osadu odbywa się w komorach fermentacyjnych. Wytwarzany w tym procesie biogaz ujmowany jest w kopule komory i magazynowany w niskociśnieniowych zbiornikach. Stąd tłoczony jest do kotłowni lub do stacji generatorów energii.

Energia elektryczna, zużywana przez urządzenia Wrocławskiej Oczyszczalni Ścieków, w blisko 40% produkowana jest przez agregaty kogeneracyjne. Paliwem zasilającym silniki spalinowe generatorów jest biogaz wytwarzany w wyniku fermentacji osadów ściekowych, dlatego energia wytwarzana przez generatory zaliczana jest do energii pochodzącej ze źródeł odnawialnych (OZE). W skojarzeniu z energią elektryczną generatory wytwarzają również ciepło, które wykorzystywane jest do ogrzewania w procesach technologicznych.

We Wrocławskiej Oczyszczalni Ścieków realizowany jest również energochłonny proces suszenia osadów ściekowych, który pozwala zmniejszyć ilość powstających osadów ściekowych o ok 80%. Ponadto osad po takim procesie staje się produktem, który ma możliwość wykorzystania energetycznego np. w cementowniach. Dodatkowo, część odzyskiwanej energii cieplnej wykorzystywana jest w procesach technologicznych oczyszczalni.

Dzięki wykorzystaniu biogazu Wrocławska Oczyszczalnia Ścieków może pochwalić się samowystarczalnością energetyczną na poziomie ponad 50%.

„Janówek” będzie jeszcze większy i lepszy

W ostatnich latach Wrocław dynamicznie się rozwija, stając się jednym z najszybciej rosnących miast w Polsce. Zwiększająca się liczba mieszkańców i inwestycji wymaga nowoczesnych rozwiązań w zakresie gospodarki wodno-ściekowej. Obecna infrastruktura, choć w pełni funkcjonalna, wymaga rozbudowy, aby sprostać przyszłym wyzwaniom i zapewnić mieszkańcom najwyższy standard życia. Dlatego podjęto decyzję o rozbudowie WOŚ.

Projekt rozbudowy oczyszczalni zakłada przyjęcie większego ładunku zanieczyszczeń przez zwiększenie maksymalnej przepustowości ze 150 000 m3 do 209 000 m3 na dobę. Infrastruktura i obiekty dostosowane zostaną do przyjęcia ścieków nadmiarowych w pogodzie deszczowej, co pozwoli na bardziej efektywne oczyszczanie większej ilości ścieków, przy jednoczesnym minimalizowaniu wpływu na środowisko naturalne.

– Nowe technologie, które zostaną wdrożone we Wrocławskiej Oczyszczalni Ścieków, umożliwią nam bardziej efektywne oczyszczanie ścieków, zarówno pod względem ilościowym, jak i jakościowym. Zmiany klimatu, w tym wzrost częstotliwości i intensywności nawalnych deszczy, stanowią coraz większe wyzwanie dla wszystkich miast, nie tylko w Polsce. Rozbudowa oczyszczalni pozwoli na zwiększenie odporności miasta na zmieniające się warunki środowiskowe – mówi Witold Ziomek, prezes Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji we Wrocławiu.

Rozbudowa oczyszczalni będzie realizowana w trzech etapach. Pierwszy z nich właśnie się rozpoczął i potrwa do grudnia 2026 roku – to rozbudowa części mechanicznej procesu oczyszczania ścieków. Wykonawca przebuduje obiekty służące do podczyszczana wstępnego. Zmodernizowana zostanie także pompownia główna ścieków oraz cztery istniejące osadniki wstępne. Ponadto, zostaną wybudowane dwa nowe osadniki wstępne, a rurociągi technologiczne, które łączą obiekty, będą poddane modernizacji.

W tym etapie zostanie zrealizowana między innymi budowa instalacji służącej do usuwania związków azotu z odcieków z osadu przefermentowanego wraz z budową infrastruktury towarzyszącej.

– MPWiK we współpracy z Politechniką Wrocławską opracowało autorskie rozwiązania i posiada dwa patenty na technologię doskonalącą oczyszczanie ścieków ze związków azotu, która pozwoli na obniżenie stężenia azotu ogólnego w ściekach oczyszczonych i w znaczący sposób poprawi wydajność oczyszczalni ścieków komunalnych  – podkreśla Witold Ziomek, prezes MPWiK Wrocław.

Wartość pierwszej części zadania wyniesie 134 mln zł netto, a jej wykonawcą jest firma Inżynieria Rzeszów. MPWiK stara się o dofinansowanie tej inwestycji z funduszy unijnych, z programu FEnIKS.

W drugim etapie rozbudowana zostanie część biologicznego oczyszczania ścieków. Tutaj najważniejszym zadaniem będzie dostosowanie pięciu bloków biologicznych do zwiększonych przepływów ścieków. Ważnym zadaniem będzie także modernizacja siedmiu istniejących osadników wtórnych, budowa nowego osadnika wtórnego oraz wyposażenie osadników w regulatory napływu. Układ napowietrzania wyposażony zostanie w pięć nowych dmuchaw powietrza.

Z kolei trzecia część rozbudowy nazywana jest „etapem elektro-energetycznym”, bo dotyczyć będzie zwiększenia mocy oczyszczalni przez dostosowanie infrastruktury elektro-energetycznej do rozbudowanej oczyszczalni.

 Efekty i korzyści z rozbudowy oczyszczalni: