Hormony wpływające na płodność

Zaburzenia gospodarki hormonalnej to jeden z częstszych problemów z zajściem w ciążę. Za stworzenie warunków sprzyjających zapłodnieniu, a następnie zapewniających prawidłowy przebieg ciąży odpowiadają przede wszystkim: progesteron, prolaktyna, hormon LH, estrogeny oraz folikulostymulina.

Zaburzenia hormonalne jako przyczyna niepłodności

Szacuje się, że zaburzenia hormonalne w 30–40% przypadków odpowiadają za problemy z płodnością. Ich działanie na organizm jest wielokierunkowe. Mogą m.in. zaburzać pracę jajników, a tym samym wytwarzanie komórki jajowej, czyli owulację, produkcję substancji ułatwiających zagnieżdżenie się zarodka oraz rozwój ciąży. Największe znaczenie dla kobiecej płodności mają następujące hormony: wydzielane przez przysadkę mózgową hormon folikulotropowy (FSH), prolaktyna (PRL) i hormon luteinizujący (LH), a także wytwarzane głównie przez jajniki estrogeny i progesteron. Znaczący wpływ na zdolność kobiety do rozrodu mają również hormony wytwarzane przez tarczycę (fT3, fT4) oraz TSH. Zatem zaburzenia hormonalne a ciąża to bardzo złożony problem.

Hormon folikulotropowy (FSH)

Tzw. folikulotropina pobudza produkcję estrogenów, dojrzewanie pęcherzyków jajnikowych (pęcherzyków Graffa) oraz wspomaga powstawanie progesteronu. Maksymalne stężenie tego hormonu występuje w połowie cyklu menstruacyjnego. Duży jego poziom stwierdza się też po menopauzie, na skutek wygasania czynność jajników. Oprócz tego zwiększony stężenie FSH występuje w pierwotnej niewydolności jajników.

Prolaktyna (PRL)

Prolaktyna wywołuje laktację i pobudza wzrost gruczołów sutkowych u ciężarnych. U kobiet karmiących piersią hamuje wydzielanie FSH i LH, w konsekwencji czego w pierwszych miesiącach po porodzie nie następuje owulacja. Nadmierne stężenie prolaktyny to hiperprolaktynemia. Stan ten doprowadzić może do zaburzenia cyklu miesiączkowego, zaburzenia libido, braku jajeczkowania oraz niewydolności ciałka żółtego.

Hormon luteinizujący (LH)

Tzw. lutropina to hormon odpowiedzialny przede wszystkim za owulację. Jej największe stężenie obserwuje się w ostatnich dniach fazy pęcherzykowej. Prowadzi do pęknięcia pęcherzyka jajnikowego, a następnie do przemiany komórek wewnętrznej warstwy osłonki pęcherzyka w paraluteinowe, które produkują estrogeny, oraz luteinizacji ciałka żółtego (przemiany komórek ziarnistych w luteinowe produkujące progesteron).

Estrogeny

Estrogeny to grupa hormonów, spośród których największe znaczenie ma estradiol, czyli E2. Związki te pełnią wiele funkcji w organizmie – m.in. odpowiadają za zwiększenie pobudliwości i przyrost mięśni macicy, kształtowanie się żeńskich narządów płciowych oraz popędu płciowego, a także kończą krwawienie miesiączkowe. Są odpowiedzialne za regulację cyklu miesiączkowego – stymulują rozrost błony śluzowej macicy, przez co stwarzają warunki do implantacji zarodka.

Progesteron

Progesteron umożliwia implantację zarodka w błonie śluzowej macicy, a następnie utrzymanie ciąży, dlatego po zapłodnieniu jest wydzielany dodatkowo przez ciałko żółte, a później również przez łożysko. Jeśli nie nastąpi zapłodnienie, dojdzie do spadku progesteronu i luteolizy ciałka żółtego, a także menstruacji.