Zielone ABC: mikroretencja pilnie potrzebna

Skorzystaliśmy z wiedzy i doświadczenia pracowników Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we Wrocławiu, Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, by jak najwięcej dowiedzieć się o retencji wodnej. Na czym polega? Kiedy ją stosować? I wreszcie – jak możemy pomóc?

Czym jest retencja wodna?

Retencja wodna to zdolność do gromadzenia i przetrzymywania wody przez pewien czas w środowisku abiotycznym i biotycznym. Dzięki retencji wodnej poprawiamy bilans w naszej zlewni, powiększamy zasoby wodne i zmniejszamy spływ powierzchniowy wody na rzecz odpływu gruntowego. W ten sposób woda, która odpływa ze zlewni jest oczyszczona. W środowisku możemy zatrzymać wodę powierzchniową, gruntową, w postaci opadów atmosferycznych. Retencja powoduje zmniejszenie spływu powierzchniowego, jak i prędkości wody spływającej korytem rzeki, potoku czy też strumienia.

Retencja wodna wiąże się z zatrzymaniem wody na danym obszarze. Może dotyczyć retencjonowania wody w dużych zbiornikach, np. zaporowych, jak i małych: śródleśnych, śródpolnych oczkach.

Kiedy stosować retencję wodną?

Przede wszystkim należy zatrzymać się i zastanowić czy na danym terenie mamy prawidłowo funkcjonujący obieg wody i naturalną retencję wodną. Wtedy ważne, byśmy nie ingerowali, jeśli nie musimy, ponieważ przy dobrze funkcjonującym obiegu wody zasadne jest, by go zachować i nie zmieniać. To istotne, by zachowywać naturalną retencję wodną i ingerować dopiero tam, gdzie ją utraciliśmy.

Jak możemy ją zachować w środowisku?

Przede wszystkim poprzez odtwarzanie naturalnych dolin rzecznych w miejscach, w których możemy to zrobić; poprzez przywracanie ekosystemów wodnych i od wód zależnych; poprzez udrażnianie cieków, a więc tworzenie korytarzy ekologicznych – to miejsca, dzięki którym ichtiofauna wodna przemierza się w górę i w dół rzeki. Możemy zachować wodę w środowisku poprzez zachowywanie starorzeczy, utrzymywanie roślinności wodnej przy brzegach, tworzenie pasów zieleni izolacyjnej, tzw. ekotonów. Ważne są zadrzewienia, tworzenie zbiorników wodnych, odtwarzanie mokradeł i torfowisk, gdzie zostały zniszczone.

Czym jest mikroretencja?

Mikroretencja polega na gromadzeniu wody w wielu miejscach na danym obszarze. W praktyce polega ona na budowaniu niewielkich zbiorników wodnych rozproszonych w obszarze. Mikroretencja to również wykorzystanie urządzeń melioracji szczegółowych do gromadzenia wody. Najcenniejsze w obszarze mikroretencji będą oczka wodne, które są miejscem życia wielu roślin i zwierząt. Są ostoją płazów, służą jako wodopój dla zwierzyny leśnej, są miejscem gromadzenia się ptaków podczas przelotów. Tworzą zatem korytarz migracyjny dla organizmów żywych przemieszczających się przez teren. Są miejscem roślinności szuwarowej i wodnej, która wychwytuje biogeny i metale ciężkie z obszaru zlewni. Dzięki oczkom wodnym dochodzi do samooczyszczenia się obszaru i poprawy jakości środowiska wodnego.

Mikroretencja dotyczy zbiorników sztucznych i naturalnych. Mogą to być śródleśne oczka, powstałe w zagłębieniach terenu, jak i tworzone przez człowieka – służące poprawie warunków wodnych.

Każdy może pomóc!

Tworzenie siedlisk oczek bądź zachowanie naturalnych jest bardzo cenne, ponieważ to zasadniczo wpływa na zwiększenie bioróżnorodności danego terenu i zachowanie wody na tym obszarze.

Oczko wodne w ogródku także korzystnie wpływa na teren w pobliżu. Choćby pojawienie się w nim płazów i innych stworzeń ziemno-wodnych zwiększa bioróżnorodność i korzystnie wpływa na organizmy.