Serhij Żadan doktorem honoris causa UWr. „Prawo do szczęścia mimo wojny”

Do uroczystości nadania tytułu doktora honoris causa doszło w piątek we Wrocławiu, w historycznej Auli Leopoldina Uniwersytetu Wrocławskiego. Wyróżnienie trafiło do Serhija Żadana – poety, prozaika, eseisty i aktywisty, jednego z najbardziej rozpoznawalnych głosów współczesnej Ukrainy.

Doktorat honoris causa to najwyższe akademickie odznaczenie uczelni. Jak podkreślił rektor UWr prof. Robert Olkiewicz, ma ono w tym przypadku również znaczenie polityczne i społeczne. – To bardzo ważny sygnał w relacjach polsko-ukraińskich. Za tymi honorami idą konkretne działania – współpraca naukowa, kształcenie studentów i budowanie relacji z Zachodem – mówił.

Rektor zwracał uwagę, że współczesna wojna toczy się nie tylko na froncie, ale także w sferze informacji i kultury. – Słowo może ranić, ale może też dawać nadzieję i mobilizować do działania – podkreślał, wskazując na rolę twórczości Żadana.

Sylwetkę laureata przybliżyła dziekanka Wydziału Neofilologii prof. Justyna Ziarkowska. Zaznaczyła, że jego twórczość stanowi jedno z najważniejszych świadectw przemian społecznych i doświadczenia wojny w Ukrainie. – To literatura bezkompromisowa, oddająca ból, ale i codzienny opór – mówiła. Podkreśliła też, że Żadan zmienił sposób, w jaki polscy czytelnicy postrzegają Ukrainę – nie jako „opóźnioną Europę”, lecz jako przestrzeń własnej, trudnej nowoczesności.

Autor „Internatu” jest tłumaczony na wiele języków i sam przekładał m.in. utwory Paula Celana, Bertolta Brechta i Czesława Miłosza. Od 2014 roku aktywnie angażuje się w życie społeczne, a po rozpoczęciu pełnoskalowej wojny dokumentuje jej realia i niesie pomoc.

W swoim wystąpieniu Żadan mówił o pokoleniu studentów, które zdobywało wykształcenie w czasie wojny. – To puste korytarze, alarmy, wykładowcy z bronią w ręku, ale przede wszystkim stracony czas i zakłócona przyszłość – podkreślał.

Zwrócił też uwagę na rolę Ukrainy w obronie europejskich wartości. – Między rosyjską armią a granicami Europy stoją dziś Ukraińcy. Bronimy nie tylko siebie, ale i wspólnej przestrzeni wartości – mówił.

Na zakończenie podkreślił, że codzienny opór jego rodaków to nie tylko dramat, ale także wyraz siły. – To również prawo do szczęścia, z którego nie zamierzamy rezygnować – zaznaczył.

Inicjatywa przyznania tytułu wyszła z Wydziału Neofilologii, a Senat UWr zatwierdził ją 25 lutego 2026 roku. Uroczystość towarzyszyła konferencji „Przyszłość już tu jest. Polska–Ukraina–Europa: nowy paradygmat”, inaugurującej działalność Centrum Współpracy Polsko-Ukraińskiej.

Wydarzeniu towarzyszył także występ dziecięcego chóru KapustaBand, tworzonego przez młodych Ukraińców mieszkających we Wrocławiu.