Cud na Ostrowie Tumskim. Skąd się wziął pocisk w murach katedry?

Jest wiosna 1945 roku. Festung Breslau – Wrocław zamieniony przez hitlerowców w twierdzę – dogorywa w piekielnym ogniu radzieckiego oblężenia. Ostrów Tumski zamienia się w gruzowisko. 

Według jednej z powojennych opowieści w piwnicach klasztoru Sióstr Elżbietanek, w rejonie dzisiejszej ul. św. Józefa, chronić mieli się mieszkańcy Ostrowa Tumskiego. Grupa przerażonych, wygłodzonych Wrocławian formuje kolumnę. Na ich czele miała stanąć siostra Gabriela – starsza zakonnica, która choć ze względu na wiek mogła zostać w bezpiecznym schronie, decyduje się iść ze swoimi podopiecznymi.

Gdy kolumna mija potężną, płonącą już południowo-zachodnią wieżę katedry, powietrze rozdziera charakterystyczny świst. Nadlatuje ciężki pocisk artyleryjski. Trafienie w osłabioną konstrukcję oznacza katastrofę – tony gotyckich cegieł pogrzebią idących ludzi.

Siostra Gabriela w odruchu bezradności wzniosła oczy ku górze. Jej wzrok padł na osmaloną dymem figurę św. Jadwigi Śląskiej, dzisiejszej patronki Dolnego Śląska, stojącą w katedralnym portalu. Zakonnica zaczęła żarliwie błagać świętą o ratunek.

Ułamek sekundy później potężny huk wstrząsnął Ostrowem Tumskim. Pocisk z impetem uderzył w ceglany narożnik wieży i... –  jak głosi ta legenda –  nie eksplodował. 

Mit kontra fakty: Co naprawdę tkwi w murze?

Badacze podchodzą do opowieści o siostrze Gabrieli z dystansem. Wrocławski historyk Wojciech Chądzyński, który opisał tę historię, przyznaje, że choć ubrał ją w formę legendy, to w każdej takiej historii tkwi ziarno prawdy: postać siostry Gabrieli oraz fakt ocalenia grupy ludzi przed wybuchem są zakorzenione w relacjach świadków tamtych dni.

Co więc naprawdę tkwi w murze katedry? Sprawa nie jest całkiem jednoznaczna. W materiale Polskiej Kroniki Filmowej z 1949 roku w miejscu dzisiejszego „pocisku” widać raczej wyrwę w cegle niż zachowany metalowy obiekt. Dlatego część badaczy i pasjonatów historii przypuszcza, że obecny element mógł zostać umieszczony w murze wtórnie - jako znak wojennej pamięci, a niekoniecznie jako dokładnie ten sam niewybuch, który według legendy ocalił grupę ludzi idących obok katedry.

Warto dodać, że wrocławskie świątynie kryją w sobie znacznie więcej takich „pamiątek”. Podczas remontów wieży północnej katedry, która przez dekady po wojnie nie była odnawiana, robotnicy wielokrotnie natykali się na tkwiące głęboko w murach odłamki. Podobne ślady znajdziemy chociażby na murach kościoła św. Maurycego przy ul. Traugutta.