Wegetarianie generują „paragony grozy”. Zaglądamy do kuchni wrocławskiego zoo

Kuchnia wrocławskiego zoo to miejsce, w którym krzyżują się smaki z całego świata, a logistyka przypomina zaopatrywanie małego miasteczka. W dobie galopujących cen i inflacji, roczne koszty wyżywienia zwierząt – które już w 2022 roku liczono w milionach złotych – wciąż rosną. Jak to wygląda w praktyce? 

Zaskoczeniem dla wielu może być fakt, że to wcale nie mięso uderza po kieszeni najbardziej. Największe zwierzęta na Ziemi to roślinożercy, a jednym z najdroższych i najbardziej problematycznych produktów w zoo okazała się... sałata masłowa.

Doskonałym przykładem walki z "paragonami grozy" są manaty, uwielbiane przez zwiedzających syreny z Afrykarium. To zwierzęta roślinożerne, które w naturze żerują przez 6-8 godzin dziennie, pochłaniając pokarm o wadze stanowiącej nawet do 10 proc. ich masy ciała! W ogrodach zoologicznych tradycyjnie podawano im ogromne ilości sałaty (we Wrocławiu głównie masłowej, ze względu na cenę i dostępność). Jest to jednak produkt drogi i bardzo podatny na zepsucie.

Dlatego wrocławskie zoo podjęło się nowatorskich badań, które opublikowano w prestiżowym "Journal of Zoo and Aquarium Research". W latach 2019-2022 sprawdzano, czy kosztowną sałatę, da się częściowo zastąpić młodą, zieloną kukurydzą (do ok. 1 metra wysokości). Eksperyment okazał się spektakularnym sukcesem. Kukurydza ma więcej suchej masy i włókna surowego, przez co znacznie lepiej imituje naturalną roślinność wodną, wspierając układ trawienny manatów. Co więcej, ten naukowy "patent" pozwolił obniżyć koszty karmienia tych potężnych ssaków aż o 17 proc., co w skali roku daje realne oszczędności rzędu kilkuset tysięcy złotych. 

Diety w zoo są zresztą niezwykle zindywidualizowane. Każdy zwierzak ma swoje gusta, a rekordzistami w kulinarnych "fanaberiach" są niedźwiedzie. Mają niezwykle zróżnicowane jadłospisy i wyraźne preferencje: niektóre osobniki zajadają się sałatą, podczas gdy inne nie tkną ogórków. Ich opiekunowie serwują im też prawdziwe rarytasy, takie jak miód podawany w naturalnym jogurcie. Przykładem bardziej wyrafinowanych potrzeb kulinarnych są też kotiki, dla których specjalnie sprowadza się kalmary z Kalifornii.

A co z mięsożercami? W zoo obowiązuje żelazna zasada, by nie sprowadzać wieprzowiny. Wszystko ze względu na ryzyko groźnych pasożytów. Króluje przebadana wołowina, ryby i okazjonalnie drób. Czasami kuchnia musi wykazać się też niezwykłą kreatywnością. Skąd wziąć tysiące mrówek, by nakarmić mrównika? Opiekunowie tworzą specjalne mikstury zastępcze. Z kolei małpy otrzymują specjalnie komponowane "kulki mocy" – zwarte mieszanki pełne niezbędnych składników odżywczych, które są dla nich nie tylko zdrowe, ale też stanowią formę zabawy przy jedzeniu.

Dla zwiedzających proces karmienia to często największa atrakcja. Codziennie w południe w Afrykarium odbywa się pokazowe karmienie żółwi pustynnych (lądowych). To wyjątkowy moment, w którym – pod czujnym okiem opiekuna – dzieci mogą samodzielnie podać zwierzakom smakołyki.

Zupełnie inna historia rozgrywa się jednak w potężnym basenie rekinów. W poniedziałki, środy i piątki o 13:30 odbywa się tam karmienie drapieżników. Akcja wymaga od opiekunów nie lada sprytu, a wszystko przez... morskiego żółwia o imieniu Stefania. Jest ona na tyle sprytna i łakoma, że regularnie próbuje wykradać rekinom ich ryby. Aby temu zapobiec, w czasie posiłku rekinów opiekunowie zajmują uwagę Stefanii... wrzucając jej do wody duży kawałek lodu do zabawy.

Zoo wyznaczyło tylko dwa miejsca, w których goście mogą na własną rękę (i za pomocą specjalnych automatów) dokarmiać zwierzęta. Są to stanowiska przy pawianach masajskich oraz w Wiejskiej Zagrodzie (dawnym Dziecińcu Zwierzęcym), gdzie mieszkają kozy. Należy używać wyłącznie granulatu z maszyn. Rzucanie na wybieg paluszków, chrupek, chleba czy resztek kanapek to nie jest niewinna zabawa – to śmiertelne zagrożenie.

Zwierzęta w zoo mają ściśle zbilansowane, wyliczone co do grama diety. Ludzkie jedzenie, pełne soli, konserwantów i cukru, powoduje u nich potężne bóle brzucha, wzdęcia, uszkodzenia nerek, a w wielu udokumentowanych przypadkach – powolną i tragiczną w skutkach śmierć. Chcąc okazać zwierzętom miłość, po prostu cieszmy się ich widokiem, a kwestie żywienia zostawmy profesjonalistom.

Chcąc zobaczyć posiłki zwierząt na własne oczy, warto dokładnie zaplanować swoją wizytę na specjalne pokazy. O godzinie 11:00 swój posiłek w Afrykarium jedzą hipopotamy nilowe, przy czym od poniedziałku do czwartku można je obserwować pod wodą na poziomie -1, a od piątku do niedzieli zjadają jedzenie na wybiegu górnym. W samo południe, o 12:00, karmione są kapibary w Słoniarni, żółwie pustynne i kotiki afrykańskie w Afrykarium, a także pawiany masajskie, jeśli tylko pozwala na to ładna pogoda. O 12:30 jedzą manaty karaibskie, o 12:45 surykatki w Lwiarni, a o 13:00 foki pospolite i lemury katta na swojej wyspie. O godzinie 13:15 można obserwować karmienie wydr europejskich, a kwadrans później, o 13:30, pand małych oraz świń rzecznych. O 14:00 ucztują renifery tundrowe, pingwiny przylądkowe w Afrykarium oraz żyrafy siatkowane (przy dobrej pogodzie). Listę stałych, codziennych karmień o godzinie 15:00 zamykają swoim drugim posiłkiem kotiki.

Ten bogaty plan wzbogacają wydarzenia zaplanowane na konkretne dni tygodnia. W poniedziałki o 13:30 posiłek dostają rekiny (żarłacze brunatne) w Afrykarium, a o 14:00 na kładce karmiona jest niedźwiedzica brunatna Kora. Wtorki to czas na karmienie panter mglistych o 10:30 oraz likaonów o 12:00. W środy o 10:30 jedzą manule, w samo południe dzioborogi kafryjskie, a o 13:30 ponownie rekiny. Ponadto w pierwsze środy miesiąca o godzinie 11:00 w Terrarium i Motylarni odbywa się pokazowe karmienie warana z Komodo. Czwartki rozpoczynają się od posiłku panter śnieżnych o 10:30, a kończą karmieniem kotków rudych o 16:30 w pawilonie Terai. W piątki do harmonogramu dołącza niedźwiedzica Kora o 12:00, rekiny o 13:30 i manule o 14:00. W soboty i niedziele o 11:00 w Terai jedzą nosorożce indyjskie, a o 12:30 przy ładnej pogodzie w Słoniarni karmione są słonie indyjskie. Cały tydzień fascynujących, zwierzęcych posiłków wieńczy niedzielne karmienie piranii czerwonych o godzinie 15:00 w Akwarium.