Krzywa wieża i mroczna afera grabarzy w "mieście Frankensteina"

Ząbkowice Śląskie słyną ze swojej ciekawej, choć burzliwej historii, a początki miasta sięgają jeszcze średniowiecza. To w tym miejscu przebiegał jeden z ważniejszych szlaków handlowych, łączący Śląsk z Czechami, co miało niebagatelny wpływ na rozwój Ząbkowic. Te jeszcze pod koniec XIII wieku otrzymały dwa ważne prawa: składowania soli i ołowiu oraz zostały otoczone murami obronnymi, których fragmenty możemy oglądać do dziś. 

Miasto posiadało wyjątkowo dobrze skonstruowany system fortyfikacji, o czym świadczą wydarzenia z XV wieku. Wrogie najazdy husytów nie zniszczyły zamku, znajdującego się w rogu murów obronnych (rejon dzisiejszej ul. Krzywej), a zdobyły go dopiero wojska węgierskie. 

Największy rozkwit Ząbkowice przeżywały za panowania Karola I Podiebrada, który postanowił o odbudowie miasta po działaniach wojennych i przeniesieniu stolicy księstwa z Ziębic. Tragiczna w skutkach okazała się później wojna trzydziestoletnia oraz pożar, który wybuchł w połowie XIX wieku i strawił niemal całą zabudowę rynku. Spłonął wówczas nie tylko renesansowy ratusz, ale niemal wszystkie odbudowane w przeszłości kamienice.

Na szczęście miasto nie ucierpiało w wyniku II wojny światowej, a Krzywa Wieża, zabytkowy kościół oraz fragmenty murów miejskich przetrwały do czasów współczesnych.

Do dziś nie udało się ustalić po co, ani kiedy, powstał jeden z najciekawszych zabytków architektonicznych w regionie. Istnieje kilka teorii, wyjaśniających jej rodowód. Według jednej z nich w miejscu wieży w przeszłości stał zamek, o czym miałby świadczyć budulec, z którego wykonano jego najniższą część. Do kamiennej podstawy dobudowano ceglaną konstrukcję znacznie później. W wewnętrznym pomieszczeniu znajdował się w przeszłości loch głodowy. 

Wieża już w przeszłości groziła zawaleniem i podejmowano próby jej rozebrania, ale ostatecznie do tego nie doszło. Historycy nie ustalili również jednej obowiązującej wersji, dotyczącej jej pochyłości. Mógł to być zamysł architektoniczny projektanta, skutek ruchów tektonicznych, które odnotowano tu w XVI wieku lub rozmoknięty grunt.

Aktualnie konstrukcja liczy 34 metry, a jej odchylenie od pionu wynosi 2,14 m, co ciekawe w latach 70. XX wieku było to 1,98 m.

Mary Shelley miała 19 lat, gdy napisała powieść o doktorze Frankensteinie i stworzonym przez niego monstrum. Pomysł powieści zrodził się w głowie pisarki nad Jeziorem Genewskim, gdzie przebywała tam z mężem i lordem Byronem. W trakcie chłodnych wieczorów siadali przy kominku, opowiadając sobie historie o niemieckich duchach. Czy mrożąca krew w żyłach historia grabarzy, bezczeszczących zwłoki urosła wówczas do miana legendy i zainspirowała pisarkę? Nie ma na to jednoznacznych dowodów, ale doktor otrzymał nazwisko od niemieckiej nazwy Ząbkowic, czyli miasta Frankenstein.

Do skazania i pojmania grabarzy z Frankensteinu miało dojść w 1606 roku, kiedy w mieście panowała zaraza. O jej spowodowanie oskarżono później sześciu mężczyzn i dwie kobiety. Według biegłych z zakresu medycyny mieli stać za przygotowaniem trującego proszku ze zwłok, pochowanych na cmentarzu, a następnie rozprzestrzeniać go po całym mieście, co powodowało masową śmierć mieszkańców. W tym czasie szajka okradała domy i odprawiała czary. Wszystkich skazano i spalono na stosie. Historia szybko obiegła całą Europę, a sprawę opisywano w gazetach, co wiele lat później mogło dotrzeć do Mary Shelley.