Zabytkowa, średniowieczna wieś zostanie pochłonięta przez kopalnię węgla

Dwieście grobów i cenne zabytki – to część tego, co odkryli wrocławscy antropolodzy podczas wykopalisk w czeskich Libkovicach. Badania mają charakter ratowniczy, bowiem za kilka lat to unikatowe na skalę światową cmentarzysko pochłonie kopalnia odkrywkowa węgla brunatnego.

Wykopaliska archeologiczne w Libkovicach prowadzą Instytut Ochrony Zabytków Archeologicznych Północno-Zachodnich Czech w Moście i Uniwersytet Zachodnioczeski w Pilznie. W 2019 roku dołączył do nich także Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu.

– Położona w północno-zachodnich Czechach wieś Libkovice jest miejscem unikatowym na skalę światową – mówi dr Paweł Konczewski z Zakładu Antropologii Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu. – Wieś trwała przeszło 800 lat. Dopiero pod koniec XX wieku została rozebrana.

Ta zanikła wieś stanowi więc doskonałą możliwość do zbadania kultury i zwyczajów pogrzebowych dawnych mieszkańców Czech, ale przede wszystkim przyjrzenia się dawnej społeczności wiejskiej. Naukowcy rzadko mają ku temu okazję, ponieważ większość wykopalisk archeologicznych prowadzi się na cmentarzyskach miejskich.

– W średniowieczu i okresie wczesnonowożytnym większość Europejczyków nadal mieszkała na wsi. Nadal mało o nich wiemy, bo prawie nie prowadzi się badań cmentarzy wiejskich – podkreśla dr Konczewski. – Badania cmentarzyska w Libkovicach dostarczają nam informacji istotnych dla zrozumienia demografii, stanu zdrowia i odżywienia oraz biologii pochowanej tam środkowoeuropejskiej społeczności – tłumaczy.

W tym roku w wykopaliskach uczestniczyli studenci kierunku Biologia Człowieka, doktoranci Szkoły Doktorskiej oraz naukowcy z Zakładu Antropologii Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu. W ramach praktyk zawodowych mogli nauczyć się eksploracji pochówków, wykonywania polowej dokumentacji badawczej i pogłębić umiejętności analizy ludzkich szczątków kostnych.

Sektor badawczy wrocławskiej uczelni obejmował relikty średniowiecznego kościoła św. Mikołaja i rozciągające się wokół cmentarzysko, na którym chowano mieszkańców Libkovic, zmarłych od końca XII po połowę XIX wieku.  

W trakcie tych badań ujawniono około dwustu kolejnych grobów. Odkryto także zabytki świadczące o tym, że miejsce to było zamieszkiwane w III. tys. przed naszą erą przez pasterskie społeczności kultury pucharów sznurowych, a pod koniec plejstocenu (17–12 tys. lat temu) penetrowane przez ludy zbieracko-łowieckie.

Jak wyjaśnia dr Konczewski, badania we wsi Libkovice mają charakter ratowniczy. Są wykonywane zanim, za kilka lat, cmentarzysko zostanie pochłonięte przez kopalnię odkrywkową węgla brunatnego.