Detale konstrukcyjne zaworów bezpieczeństwa: kaptur, czujnik, przedmuch. Czy są potrzebne?

Zwykle przy wyborze zaworu bezpieczeństwa nie ma wielkich możliwości wyboru pomiędzy poszczególnymi modelami. Wynika to jednak w wielu przypadkach nie ze stosowania właściwych norm, ale w równej mierze także ze względów praktycznych, stąd warto skupić się na kilku detalach konstrukcyjnych, które w części instalacji będą miały charakter opcjonalny.

Sposób montażu kaptura na kołpaku

Zawory bezpieczeństwa często w ogóle nie muszą mieć kaptura, a jego obecność podyktowana jest z reguły jedynie koniecznością montażu plomb zabezpieczających. Jeśli zaś kaptur jest w danym modelu obecny, to może być albo nakręcony na odpowiednio zmodyfikowany kaptur, albo połączony z nim na stałe (co określa się jako zawór z kapturem typu bolted).

Pomiędzy tymi dwoma rozwiązaniami występują praktyczne różnice unaoczniające się przede wszystkim w możliwości przenikania transportowanego surowca przez połączenie kaptur-kołpak. Jest ono mniej szczelne w przypadku kaptura nakręcanego, stąd jest to rozwiązanie, z którego raczej się nie korzysta, jeśli chodzi o transport medium toksycznego lub cennego. Niektórzy producenci oferują jednak kaptury nakręcane z dodatkowymi uszczelnieniami, które mogą mieć właściwości użytkowe niemal identyczne z kapturem typu bolted.

Dźwignia do przedmuchu

Obecność dźwigni do przedmuchu jest w większości instalacji jedynie rozwiązaniem opcjonalnym, jeśli chodzi o zawory bezpieczeństwa. Trudno podważyć zasadność jej stosowania w określonych typach instalacji, natomiast często odstępuje się od tego ze względu na niewystarczającą kulturę techniczną użytkownika. Innymi słowy – jeśli nieuzasadnione użycie dźwigni do przedmuchu może negatywnie wpłynąć na pracę instalacji, a jest ryzyko, że pracownicy nie będą mieć odpowiednich kompetencji, aby ocenić, czy w danej chwili należy z niej skorzystać, czy nie, lepiej z dźwigni zrezygnować.

Jeśli kaptur pozbawiony jest dźwigni, utrudniony będzie serwis instalacji. Powstaje wówczas konieczność okresowego sprawdzenia poprawności działania zaworu, co w niektórych przypadkach może wymusić zmianę trybu pracy instalacji albo ograniczenie korzystania z pomieszczenia.

Czujniki uruchomienia zaworu

Zawory bezpieczeństwa nowej generacji mogą być wyposażone w opcjonalny czujnik otwarcia sygnalizujący uchylenie zaworu nawet w granicy 1 milimetra. Sygnał kontrolny może być nadany do sterowni albo połączony z prostym lokalnym systemem sygnalizacyjnym. Jest to rozwiązanie wymagane bądź co najmniej zalecane w instalacjach transportujących media toksyczne, ale warto rozważyć zastosowanie czujnika ruchu w każdej instalacji o istotnym znaczeniu.

Warto jednak w tym miejscu zaznaczyć, że czujnik taki nie informuje o szczelności zaworu, przekazuje jedynie sygnał o tym, czy zadziałał mechanizm zabezpieczający. Choć jego zastosowanie może więc być pomocne w szybkim lokalizowaniu awarii, nie będzie to wystarczające rozwiązanie w zakresie bieżącej diagnostyki poziomu sprawności instalacji transportowej.

O ile w niektórych instalacjach konkretny typ montażu kaptura, obecność dźwigni lub instalacja czujnika uruchomienia zaworu mogą być konieczne, o tyle warto rozważyć ich montaż także tam, gdzie nie jest to wymagane normami.