O tej chorobie słyszał chyba każdy. Co Alzheimer robił we Wrocławiu?

Kiedy na początku XX wieku niemiecki psychiatra i neuropatolog jako pierwszy opisał specyficzną chorobę otępienną kory mózgowej, nie wiedział jeszcze, że wkrótce zostanie ona nazwana od jego nazwiska. Diagnoza postawiona po wieloletnich badaniach mózgu pacjentki Auguste Deter przyniosła mu ogromny rozgłos w świecie medycyny. W lipcu 1912 roku król Prus Wilhelm II oficjalnie mianował go profesorem psychiatrii Uniwersytetu Wrocławskiego (wówczas Breslau), otwierając przed nim zupełnie nowe, obiecujące perspektywy w naszej aglomeracji.

Fatalna podróż i wrocławska klinika

Zanim jednak słynny lekarz na dobre rozpoczął swój wrocławski etap, los okrutnie z niego zakpił. Podczas długiej, wyczerpującej podróży z Monachium do Wrocławia, profesor nabawił się bardzo ciężkiej infekcji. Zwykłe przeziębienie i angina szybko przerodziły się w groźne powikłania, z którymi uczony miał się borykać już do końca swoich dni. Mimo stale pogarszającego się stanu zdrowia, zapalenia wsierdzia i niewydolności nerek, Alzheimer z pasją rzucił się w wir pracy akademickiej.

Objął on kierownictwo nad nowoczesną i gigantyczną jak na tamte czasy Kliniką Psychiatryczną i Chorób Nerwowych, usytuowaną przy ówczesnej Auenstraße, czyli dzisiejszej ulicy Bujwida. Placówka, zrywająca z przestarzałym modelem więziennej izolacji pacjentów, dysponowała 84 łóżkami, pięknymi ogrodami terapeutycznymi i zapleczem badawczym, w którym profesor mógł kontynuować analizy mechanizmów ulatującej ludzkiej pamięci. 

Wrocławskie marzenie uczonego o stworzeniu tu wybitnego ośrodka badawczego trwało zaledwie trzy lata. Postępująca infekcja zaatakowała serce, przez co genialny umysł z każdym miesiącem słabł fizycznie. Alois Alzheimer zmarł w grudniu 1915 roku, mając zaledwie 51 lat. Został pochowany we Frankfurcie nad Menem obok swojej przedwcześnie zmarłej żony, a we Wrocławiu przez dziesięciolecia powoli zacierano ślady po jego obecności. Dopiero w 1995 roku, z inicjatywy polskich i niemieckich środowisk medycznych, na ścianie wrocławskiego domu, w którym spędził ostatnie lata życia, odsłonięto dwujęzyczną tablicę pamiątkową.

Co dziś mieści się w willi Alzheimera?

Dom wybitnego naukowca stoi do dziś i służy niezwykle szlachetnej sprawie, wpisując się w medyczne dziedzictwo tego adresu. Historyczna willa rodziny profesora, znajdująca się w bezpośrednim sąsiedztwie dawnej kliniki, zlokalizowana jest przy ulicy Bujwida 42. Niegdyś mieścił się tu zwykły, miejski żłobek, ale dziś ten neogotycki budynek znów służy pomocy chorym. 

Obecnie znajduje się tam Hospicjum dla Dzieci im. Jana Pawła II "Dom Nadziei", prężnie prowadzone przez wrocławską fundację. Co ciekawe, instytucja ta została w dużej mierze uruchomiona dzięki finansowemu wsparciu polskiej pływaczki, Otylii Jędrzejczak, która kilka lat wcześniej przekazała na ten cel środki ze zlicytowania swojego jedynego, złotego medalu olimpijskiego. Z kolei na pobliskim Ołbinie, przy ulicy Gdańskiej, można podziwiać potężny, mural, na którym artyści postanowili uwiecznić właśnie słynną willę doktora Alzheimera, by ocalić wrocławskie wątki tej niezwykłej historii od zapomnienia.