Mniej i bardziej znane wrocławskie detale. Za większością z nich kryją się niezwykłe historie

Na Ostrowie Tumskim, tuż obok majestatycznej gotyckiej archikatedry św. Jana Chrzciciela, stoi niepozorna, lecz niezwykle ważna budowla, kościół św. Idziego. To nie tylko najstarszy w pełni zachowany obiekt sakralny we Wrocławiu, ale również najstarsza świątynia wciąż czynna i otwarta dla wiernych. Jej początki sięgają lat 20. XIII wieku, kiedy to rozpoczęto budowę późnoromańskiego kościoła. Mimo upływu wieków, wciąż odprawiane są tu msze, a miejsce tchnie historią i duchowością.

Kościół połączony jest z Domem Kapituły Bramą Kluskową niewielką furtką, która od wieków budzi zaciekawienie przechodniów. A to za sprawą legendy, która z nią się wiąże…

Legenda o kluskach i niespełnionym apetycie

Jak mówi stare porzekadło: do serca najłatwiej trafić przez żołądek. Przekonał się o tym pewien mężczyzna imieniem Konrad, który po śmierci żony nie mógł pogodzić się z utratą ukochanej oraz jej wyjątkowych śląskich klusek. Żyli wspólnie w jednej z podwrocławskich wsi, a kobieta słynęła z kulinarnego kunsztu. Gdy odeszła, żaden przepis nie potrafił oddać smaku jej potraw.

Zrozpaczony wdowiec codziennie siadał w pobliżu kościoła św. Idziego, błagając o cud. Odmawiał jedzenia i mizerniał z dnia na dzień. W końcu, pewnej nocy, ukazał mu się duch zmarłej żony. Obiecała, że przygotuje dla niego zaczarowany kociołek, w którym nigdy nie zabraknie jego ukochanych klusek. Warunek był jeden. Mężczyzna nigdy nie może sięgnąć po ostatnią z nich.

Konrad długo był posłuszny obietnicy, ale w końcu nie wytrzymał. Sięgnął po ostatnią kluskę, a ta t wymknęła mu się z dłoni i poszybowała, lądując na bramie przy kościele. Mężczyzna wspiął się wysoko, żeby choć jeszcze raz poczuć jej zapach, ale wtedy kluska skamieniała, a on sam umarł z głodu. Do dziś Brama Kluskowa przypomina o jego zachłanności i tęsknocie, stając się milczącym świadkiem tej niezwykłej historii.

Dawno temu, w jednej z wrocławskich pracowni złotniczych, zatrudniony był młody, ubogi czeladnik. Choć nie miał niczego poza rzemieślniczym talentem i sercem pełnym uczuć, zdołał zdobyć sympatię córki swojego mistrza. Ich uczucie rozkwitało w sekrecie, z dala od czujnego wzroku ojca dziewczyny. Pewnego dnia chłopak, chcąc wyrazić swoją miłość, własnoręcznie wykuł dla niej srebrny pierścień.

Niestety, tajemnica nie przetrwała długo. Gdy złotnik dowiedział się o zakazanym romansie, wpadł w gniew. Młodzieńca natychmiast wyrzucił z warsztatu, a swoją córkę zamknął w izbie i zapowiedział, że wypuści ją dopiero, gdy znajdzie się ktoś gotów zapłacić za nią sowity posag.

Dziewczyna z tęsknotą wspominała ukochanego, nie wiedząc, że ten porzucił uczciwe życie. Z czasem dołączył do bandy rozbójników. Napadał na kupców, rabował wieśniaków i grabił dwory. Wierzył, że gdy zdobędzie fortunę, powróci do Wrocławia i wkupi się w łaski przyszłego teścia. Jednak kolejne lata uczyniły z niego zupełnie innego człowieka. Serce miał twarde, twarz surową, a sumienie zbrukane.

Po długiej nieobecności przybył wreszcie do miasta. Stanął przed złotnikiem, pokazując zdobyty majątek. Stary rzemieślnik, widząc bogactwo, zmienił zdanie i zgodził się oddać swoją córkę za żonę. Jednak młoda kobieta, spojrzawszy w oczy dawnego ukochanego, nie poznała już w nim tego samego człowieka. Z pogardą odrzuciła jego oświadczyny i stwierdziła, że woli pozostać zamknięta do końca życia niż poślubić zbrodniarza.

Wiadomość ta rozwścieczyła byłego czeladnika. Przekonany, że to intryga złotnika, postanowił się zemścić. Pod osłoną nocy podpalił dom, w którym mieszkał jego dawny mistrz. Z wysokości wieży katedry św. Jana Chrzciciela obserwował płomienie, triumfując. Gdy jednak próbował się wycofać, jego głowa utknęła między murami. Cegły zaciskały się coraz mocniej, aż w końcu całe jego ciało skamieniało.

Do dziś jego kamienny wizerunek przypomina o tym, co chciwość, zdrada i zemsta mogą uczynić z człowieka.

Autorem pomnika był rzeźbiarz oraz profesor berlińskiej Akademii Sztuk Pięknych Hugo Lederer, a postać mężczyzny związana jest z jego osobistą historią. Lederer podczas jednego wieczoru przegrał w grę w karty nie tylko potężną sumę swojego majątku, ale także ubranie. Upokorzony wracał przez całe miasto jedynie z szablą, której nie dał sobie odebrać. Kilka lat po tym incydencie postanowił zaprojektować rzeźbę, mającą przestrzegać studentów przed nadmiernym piciem oraz hazardem. 

Pomnik znajduje się na placu Uniwersyteckim i jest posadowiony na zabytkowej fontannie. 

Zabytkowy budynek powstał już w średniowieczu i był wielokrotnie przebudowywany. Znajduje się na rogu ulic Ruskiej i Kiełbaśniczej, a na fasadzie kamienicy znajdują się figurki trzech czarnoskórych mężczyzn. Miały one symbolizować okres dużego bogactwa miasta, związany z historią handlu z zamorskimi krajami. Warto dodać, że w przeszłości wyraz "Murzyn" nie miał pejoratywnego znaczenia i nie musiał odnosić się do konkretnej osoby. Dla Europejczyków był to symbol dalekich podróży oraz egzotycznych zakątków. 

Neobarokowy budynek powstał w 1896 roku według projektu Eduarda Blümnera. W przeszłości urzędowali tu przedstawiciele Śląskiego Sejmu Krajowego oraz władz samorządowych. Na nocleg zatrzymał się tu także car Rosji Mikołaj II w roku, w którym ukończono wszystkie prace remontowe. 

Wnętrza budynku, a także portal wejściowy z herbem Śląska i atlantami, podtrzymującymi kolumny do dziś robi ogromne wrażenie na odwiedzających. Aktualnie budynek jest siedzibą Naczelnej Organizacji Technicznej.